بررسی ارتباط بین هوش هیجانی و سبک های تفکر استرنبرگ (مطالعه موردی) - بهینگی

بررسی ارتباط بین هوش هیجانی و سبک های تفکر استرنبرگ (مطالعه موردی)

اشتراک گذاری :
بررسی ارتباط بین هوش هیجانی و سبک های تفکر استرنبرگ (مطالعه موردی)

بهینگی در راستای تکمیل یکی از موضوعات ویژه ی خود به بررسی تخصصی سبک تفکر پرداخته است و رابطه ی آن را با هوش هیجانی در بین دانشجویان مورد تحلیل قرار داده است.

سبک تفکر

رابرت استرنبرگ نخستین کسی است که ضمن معرفی مفهوم سبکهـای تفکـر، انواع این سبکها را دسته بندی کرده اسـت. او سـبک تفکـر را بـه عنـوان طریقـی کـه فـرد می اندیشد، تعریف کرده و در این باره گفته است: “سبک تفکر نوعی توانـایی نیسـت بلکـه بـه چگونگی استفاده ما از توانایی ها اشاره می کند. افراد ممکن است در توانایی ها مشابه، اما در فکر متفاوت باشند.”

در جامعه به کرات سبکهای تفکر را با توانایی ها اشتباه می گیریم. در نتیجـه تفـاوتهـای فردی ناشی از سبکهای تفکر را به اشتباه به توانایی ها نسبت می دهیم. نتیجه این می شـود که افرادی که سبک های تفکر آنها با انتظارات والدین، همسر، همکاران یا رئیسشان هماهنـگ نیست، به دلایل نابجا دچار توهم می شوند. بدترین حالت این است که بین سبک تفکـر یـک فرد با افراد دیگر تطابق وجود نداشته باشد. چنین ناهماهنگی در مدرسـه یـا شـرایط کـاری صورت جدی تری به خود می گیرد. بچه هایی که در مدرسه کند ذهن به نظر می رسند اغلب به این دلیل است که از سبکی پیروی می کنند که با سبک تفکر معلمانشان هماهنگ نیست.

سبک های تفکر استرنبرگ

سبک های تفکر می توانند ترجیح های شناختی-فرهنگی درون گروه ها و سازمان ها را شناسایی کنند. شواهد بدست آمده از مطالعات مربوط به سبک ها نشان می دهد که مستندترین و علمی ترین رویکرد به سبک، رویکردی است که از سوی استرنبرگ ارائه شده است.

اســترنبرگ ســبکهــای تفکــر را از طریــق نظریــه خــودگردانی ذهنــی توضــیح داد. نظریه خودگردانی ذهنی بیان می کند که سبک های تفکر می تواننـد در طـول زنـدگی و از طریـــق اجتمـــاعی شـــدن، بـــه واســـطه تـــأثیرات محیطـــی و یـــادگیری تغییـــر کنند. سیزده سبک تفکر بر اساس نظریه خودگردانی ذهنی به شرح زیر است.

الف) کارکردها: قانون گذاری، اجرایی و قضایی

ب) شکل: تک سالاری، سلسله مراتبی، گروه سالاری و هرج و مرج سالاری

ج) سطح: جزئی و کلی

د) دامنه: درونی و بیرونی

ه) گرایش: آزاد منشی و محافظه کاری

توضیحات بیشتر در خصوص ویژگی های هر سبک را می توانید از مطلب زیر مطالعه نمایید.

بیشتر بخوانید:  سبک تفکر متفاوت دانش آموزان : احترام به تنوع

بررسی ارتباط بین هوش هیجانی و سبک های تفکر استرنبرگ (مطالعه موردی)

هوش هیجانی

هوش هیجانی مجموعه مهارت هایی اسـت که به ما در استفاده بهتر از هیجانات برای سـازگاری کمـک مـی کنـد. بـه بیـان دیگر، هـوش هیجانی مهارتهایی برای درک، فهم و تنظیم خلق وخو و استفاده از اطلاعـات هیجـانی بـرای بهبود پردازش شناختی است.

کسانی که هوش هیجانی خود را تقویت می کنند و آن را به حـد کمـال مـی رسـانند، نوعی توانایی منحصر به فرد به دست می آورند تا در شـرایط و موقعیـت هـایی کـه دیگـران در آن گرفتار می شوند و رنج می کشند، به خوبی شکوفا شـوند. هـوش هیجـانی اسـت کـه تعیـین می کند چگونه رفتار خود را اداره کنیم، چگونه با مشکلات اجتمـاعی کنـار بیـاییم و چگونـه تصمیماتی بگیریم که به نتایج مثبت ختم شوند.

محققان معتقدند هوش هیجـانی تنهـا یـک توانـایی یـا خصیصه نیست، بلکه بیشتر توانایی استدلال هیجانات متمایز است. شواهد نشان می دهد که هوش هیجانی به پیامدهای مهمی همچون روابط اجتماعی باکیفیت می انجامـد.افـرادی کـه هیجانات خودشان را می شناسند و به خوبی هیجانات دیگران را می خواننـد، در شـغل خـود کارآمدتر هستند.

ارتباط بین سبک های تفکر و هوش هیجانی

همان‌طور که پیش‌ازاین بیان کردیم، ما برای اداره و هدایت فعالیت هایمان از شیوه های متفاوتی استفاده می کنیم که سبک تفکر نامیده می شوند. آنچه در سالهای اخیر بیشـتر از سایر عوامل نظر روان شناسان پرورشی و کارشناسان آموزشی را به خـود جلـب کـرده، تنـوع سبک های تفکر و راهبردها و روشهای یادگیری اسـت. تصمیم گیری در خصوص استفاده از این روش ها بر عهده هوش هیجانی است. یعنی افراد می توانند از اطلاعات عاطفی خود که از هوش هیجانی شان نشات می گیرد، به عنوان راهنمای فرآیند تفکر و اقدامات شخصی شان بهره ببرند. در واقع میتوان گفت سبک های تفکر و هوش هیجانی، سازه هایی هستند کـه مـی تواننـد پلـی میـان شـناخت و شخصیت ایجاد کنند.

در ادامه مطلب برای بررسی بهتر رابطه بین سبک تفکر و هوش هیجانی از پژوهش دکتر غلامرضا محمودی، دکتر مهناز استکی و شهرزاد دماوندی که در سال ۸۹ بر روی دانشجویان انجام داده اند، استفاده شده است.

اصل مقاله را می توانید از اینجا دانلود کنید.

فرضیه پژوهش

فرضیه مورد بررسی این پژوهش به قرار زیر است.

آیا بین سبک های تفکر و هوش هیجانی رابطه ای وجود دارد؟

بررسی ارتباط بین هوش هیجانی و سبک های تفکر استرنبرگ (مطالعه موردی)جامعه آماری

جامعه آماری پژوهش متشکل از تمام دانشجویان علوم انسانی دانشگاه دولتـی شـیراز بـود که در سال ۸۸- ۸۹ در دوره کارشناسی مشغول به تحصیل بودند. روش نمونه گیری در این پژوهش نمونه گیری خوشه ای چند مرحله ای بود. بر این اساس ابتدا از بین دانشکده های مختلف علوم انسانی دانشگاه دولتی شیراز دو دانشکده – دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی و دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی – و سپس از هر دانشکده دو کلاس انتخاب شدند. برای حجم نمونه تعداد ۲۰۱ نفر (۱۲۳ دانشجوی دختر و ۷۸ دانشجوی پسر) انتخاب شدند.

ابزار پژوهش

  1. مقیاس سبک تفکر استرنبرگ – واگنر

این پرسشنامه که در سال ۱۹۹۱ طراحی شده است، ۱۰۴ پرسش دارد و ۱۳ خرده آزمون را بررسی می کند. بر این اساس هر خرده آزمون شامل ۸ پرسش است و یک سبک تفکر را اندازه گیری می کند.

  1. پرسشنامه هوش هیجانی شوت

این پرسشنامه را شوت و همکاران در سـال ۱۹۹۸ و بر اساس الگوی هوش هیجانی مییر و سالووی (۱۹۹۰) برای ارزیابی هوش هیجانی سـاختند که شامل ۳۳جمله خود توصیفی با گزینه هـای “کـاملا ًمخـالفم، تـا حـدودی مخـالفم، نـه مخالف نه موافق، تا حدودی موافق و کاملاً موافق” است و ۳خرده مقیاس دارد که عبارتنـد از: ارزیابی و ابراز هیجان، تنظیم و مدیریت هیجان و بهره برداری از هیجان.

بیشتر بخوانید:  شناسایی روش های اداره هوش هیجانی در محیط کار : مدل مییر و سالووی

یافته ها

یافته های پژوهش حاضر نشان می دهد که در دانشـجویان دختـر، بـین سـبکهـای تفکـر قانون گذاری، اجرایی، قضایی، سلسله مراتبی، هرج و مرج سالاری، جزئی، بیرونی و آزادمنشی با هوش هیجانی رابطه مثبت معنا دار وجود دارد. بیشـترین میـزان همبسـتگی مربـوط بـه سبک تفکر بیرونی و کمترین مربوط به سبک تفکر سلسـله مراتبـی است.

در دانشجویان پسر، بین سبکهای تفکر قانون گذاری، اجرایـی، قضـایی، تـک سـالاری، سلسله مراتبی، هرج و مرج سالاری، کلی، بیرونی و آزادمنشی با هوش هیجانی رابطه مثبـت معنادار وجود دارد. بیشترین میزان همبستگی نیز مربـوط بـه سـبک تفکر قانون گـذاری و سلسله مراتبی و کمترین مربوط به سبک تفکر بیرونی اسـت.

همچنین نتایج نشان می دهد که سبکهای تفکر سلسـله مراتبـی و بیرونـی در دانشـجویان دختر و سبکهای تفکر سلسله مراتبی و هرج و مـرج سـالاری(ناسـالار) در دانشـجویان پسـر می تواند هوش هیجانی را پیش بینی کند.بررسی ارتباط بین هوش هیجانی و سبک های تفکر استرنبرگ (مطالعه موردی)

مروری بر سبک تفکر سلسله مراتبی، بیرونی و هرج و مرج سالاری

شاید بتوان گفت چون مکانهای اجتمـاعی شـدن افراد (مدرسه،خانواده) به صورت سلسله مراتبی اداره می شود، بنابراین سبک سلسله مراتبـی – اشاره به افرادی دارد که با سلسله مراتبی از اهداف برانگیخته می شوند و آگاهی دارنـد کـه همه اهداف نمی توانند به خوبی و به طور یکسان برآورده شوند و برخی از این اهـداف مهـم تر از هدفهای دیگرند – می تواند هوش هیجانی را در دختران و پسران پیش بینی کند.

عـلاوه بر این، سبک تفکر بیرونی – اشاره به افرادی دارد که گرایش به محـیط و مـردم دارنـد، اغلب حساسیت اجتماعی بالایی دارند و نسـبت بـه آنچـه بـرای دیگـران اتفـاق مـی افتد، حسـاس هستند- در دختران هوش هیجانی را پیش بینی می کند. این نتیجه دور از ذهن نیست؛ چـرا که به یکی از ویژگیهای زنان اشاره دارد که همانا احساساتی بودن و حسـاس بـودن اسـت.

از سوی دیگر، چون این پژوهش بر روی دانشجویان اجرا شده است و از آنجا که دو جـنس تـا دبیرستان در مکانهایی هستند که تقریبا ًبه طور یکسان اداره می شوند و خانواده هم با ایـن مکانها در تعامل هستند و طبق مقررات آنها رفتار می کنند، بنابراین دو جنس تا دبیرستان تفاوت چندانی با یکدیگر ندارند؛ اما چون در دانشگاه مجال بیشتری برای پسران وجود دارد که از خطوط قرمز رد شوند و چون جامعه ی مرد سالار به پسران فرصت بیشتری می دهد و برای مردان حقوق بیشتری در نظر می گیرد، بنایراین طبیعی است که سبک تفکر هرج و مرج سالاری بتواند هوش هیجانی پسران را پیش بینی کند.

نتیجه این بدست آمد که آموزش سبک های تفکر ممکن است باعث بهبود هوش هیجانی شود و یادگیری و شناسایی هر دو پارامتر می تواند به تعاملات موثر بین افراد و کاهش سوء تفاهمات کمک کند.

محدودیت های پژوهش

محدودیت های هر پژوهشی موجب می شود که در تعمیم یافته های آن با تردید رفتار کنیم.محدودیت های این پژوهش عبارت بودند از

  • همکاری پایین دانشجویان
  • طولانی بودن پرسشنامه
  • نبود امکان کنترل متغیرهای مزاحم
  • محدودیت منابع متناسب با موضوع پژوهش

بررسی ارتباط بین هوش هیجانی و سبک های تفکر استرنبرگ (مطالعه موردی)پیشنهادات

پیشنهاداتی که نویسندگان این پژوهش ارائه کرده اند به صورت زیر است.

  • پژوهش مشابهی در جامعه آماری بزرگتر طراحی و اجرا شده و نتایج آن با یافته های پژوهش تطبیق داده شود.
  • باتوجه به اهمیت سبک تفکر، بهتر است پژوهشی در این زمینه بر روی دانشجویان رشته های مختلف به اجرا درآید، سپس نتایج هر دو پژوهش با هم مقایسه شود.
  • پژوهش های مشابهی در میان افرادی با فرهنگ های مختلف انجام شود.
  • مهارت های هوش هیجانی به افراد آموزش دادده شود و آنگاه با انجام پژوهش، نتایج آن با نتایج این پژوهش مقایسه شود.
با گوشی اسکن کنید
"یک ستاره""دو ستاره""سه ستاره""چهار ستاره""پنج ستاره!"

اولین امتیاز را شما بدهید
Loading...

نویسندگان:
ترتیب پیشنهادی بهینگی برای :

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که دیدگاه میگذارد

به من اطلاع بده
avatar
wpDiscuz