مهندسی ارزش و مراحل اجرای آن - بهینگی

مهندسی ارزش و مراحل اجرای آن

اشتراک گذاری :
مهندسی ارزش و مراحل اجرای آن

مهندسی ارزش

مهندسی ارزش تلاشی است سازمان یافته که کارکردها و خدمات را تحلیل می کند. در این تلاش راه و روش هایی جستجو می شوند که بتوانند کارکردهای ضروری و ویژگی های مورد نیاز محصول را همراه با سودآوری تولید آن تامین کنند. این روش فرآیندی قدرتمند، انعطاف پذیر و خلاق برای حل مساله است و می تواند برای مساله های دشوار و پیچیده راه حل های ساده و ممکن ارائه دهد و همه زیبایی اش به سادگی و قدرتمندی آن است.

انیشتین می گوید: “کسی که یک طرحی را تهیه می کند یا یک نظری را بیان می دارد نمی تواند طرح و نظر خود را خودش نقد کند، هر مساله ای باید خارج از پدیدآورنده آن نظر مورد نقد و بررسی قرار گیرد” و این چیزی است که مهندسی ارزش به دنبال آن است و تاکید می کند که باید ایده ها و دیدگاه های مختلف پیرامون یک طرح یا موضوع توسط کارشناسانی که طراح آن فکر نبوده اند مطرح گردد و کلیه جوانب امر دیده شود تا هیچ چیزی برای تصمیم گیری از نظر پنهان نماند.

مهندسی ارزش و مراحل اجرای آنهدف مهندسی ارزش

هدف اصلی در مهندسی ارزش توجه به کارکرد است، نه کیفیت و نه هزینه؛ چرا که تامین کارکرد، کاهش هزینه و حفظ و ارتقای کیفیت را خود به خود به دنبال دارد و به طور کل باید آن را ابزاری برای بهبود سطح زندگی مردم و نفع عمومی مورد توجه قرار داد.

امروزه مهندسی ارزش در حوزه های مختلف چون هوانوردی، حمل و نقل شهری و بین جاده ای، ارتباطات، خدمات عمومی شهرداری ها، آموزش و پرورش، بهداشت و درمان و … کاربرد داشته و نتایج قابل ملاحظه ای به بار آورده است.

مهندسی ارزش فرآیندی برای دستیابی به بهترین نتیجه ممکن است به گونه ای که کیفیت، ایمنی، قابلیت اطمینان و قابلیت تعمیر با هر واحد پولی که هزینه می گردد، بهبود یابد.

ایجاد هم افزایی، بهبود ارتباطات بین تهیه کنندگان طرح، مالکیت توصیه های حاصل از کارگاه های مهندسی ارزش و قابلیت استفاده از آنها در طرح های آتی، ایجاد بهبود کارایی، ازجمله نتایج نامحسوس مهندسی ارزش می باشد. بنابراین میتوان منافع کاربرد مهندسی ارزش را به مراتب بیش از صرفه جویی تنها محسوب کرد.

مهندسی ارزش و مراحل اجرای آن

این فرمول ارزش است که هر یک از اجزای آن چنین تعریف می شوند:

(cost) هزینه: مجموع پرداختهایی که برای تامین عوامل تولید و نهایی شدن یک محصول، کالا یا خدمات انجام می شود.

(function) کارکرد: کاری که باید یک محصول انجام دهد. آنچه محصول به خاطرش فروش می رود، آن ویژگی که محصول بدون آن مشتری نخواهد داشت.

(value) ارزش: کمترین هزینه ای که با آن میتوان یک کارکرد را با اثربخشی و اطمینان به نحو مطلوب انجام داد. با تمرکز بر کارکرد به عنوان عامل راهبردی بهبود ارزش، چنین رابطه ای حاصل می شود.

این رابطه گزیده ترین شرح و تعریف مفهوم مدیریت ارزش است.

در ادامه مطلب مراحل انجام مهندسی ارزش شرح داده شده است.

زمان بکارگیری مهندسی ارزش

برای آنکه بهترین نتایج از انجام مطالعه مهندسی ارزش بدست آید، توصیه متخصصان این است که مطالعه در اولین فازهای یک پروژه انجام شود. هرچه مطالعات پروژه و طراحی های آن نهایی تر باشد و پروژه به مراحل اجرایی نزدیکتر باشد، امکان تغییر دادن آن و بهره مندی از ظرفیت های کاهش هزینه کمتر خواهد شد.

مراحل انجام مهندسی ارزش

سه مرحله اصلی مطالعه ارزش براساس استاندارد منتشر شده انجمن بین المللی مهندسین عبارت است از:

  • پیش مطالعه (۱ تا ۳ روز)
  • مطالعه ارزشی (۳ تا ۵ روز)
  • مطالعه تکمیلی (۱ تا ۴ هفته)

دونالد هنان نایب رئیس انجمن بین المللی مهندسی ارزشی آمریکا زمان موردنیاز برای مرحله پیش مطالعه را ۱ تا ۳ روز و مرحله مطالعه را ۴ تا ۵ روز ذکر کرده؛ برخی دیگر برای هر مرحله ۱ هفته زمان را کافی می دانند.

در شرایط کاری کشور ما ایران، در نظر گرفتن مدت زمان ۳۰ روز کاری برای هر ۳ مرحله معقول به نظر می رسد؛ به هر حال نباید فراموش کرد که مهندسی ارزش یک فعالیت ضربتی است و باید در کوتاه ترین زمان ممکن انجام شود.

در مطالعه مهندسی ارزش به طور کل با ۲ گروه پرسش مواجه هستیم. گروه اول با ۴ پرسش وضع جاری را بررسی می کند و گروه دوم نیز با ۴ پرسش در پی طرح گزینه های جایگزین هستند.

گروه اول: پرسش های مربوط به وضع موجود

  • چیست؟
  • این جزء چه کاری می کند یا چه کاری را باید بکند؟
  • آیا واقعا ضروری است؟
  • هزینه آن چقدر است؟

گروه دوم: پرسش های مربوط به طرح گزینه جایگزین

  • چه چیز دیگری می تواند همین کار را انجام دهد؟
  • هزینه آن چقدر است؟
  • آیا راه حل جدید اجرایی است؟
  • امکان پذیرش و پیاده سازی آن چقدر است؟

این ۸ پرسش مواردی را در بردارد که تیم مهندسی ارزش با مدنظر داشتن آنها در پی رسیدن به پاسخی صحیح و در نتیجه سناریویی جایگزین وضع موجود است؛ سناریویی با هزینه کمتر و کیفیت بالاتر.

پیش مطالعه

در این مرحله مجموعه فعالیتهایی را انجام می دهیم که برای مطالعه ارزش ضروری هستند. اقداماتی را موردتوجه قرار می دهیم که پیش نیازها و ضرورتهای ما را به هنگام مطالعه اصلی، برآورده می سازد.

فعالیتهای شش گانه این مرحله بصورت زیر هستند:

  1. مشخص کردن نیازها و خواسته های کارفرما، کاربران و مشتریان پروژه

    جمع آوری این نظرات به دو صورت امکان پذیر است:

الف) در محل استقرارشان نشست هایی ترتیب دهیم.

ب) بازار محصول یا دستاوردهای پروژه را مورد مطالعه قرار دهیم.

  1. گردآوری مجموعه داده ها و اطلاعات پروژه

    دو دسته منبع اطلاعاتی اولیه و ثانویه داریم. منابع اطلاعاتی اولیه (انسانها و مستندات) و منابع ثانویه (تولیدکنندگان محصولات مشابه، استانداردهای طراحی و مهندسی، نتایج آزمونها)

  1. تعیین معیارهای ارزیابی

    تیم باید مشخص کند که چه معیارهایی را برای ارزیابی پیشنهادها یا گزینه ها مدنظر قرار می دهد؛ معیارها چه ارتباط مهمی با گزینه های پیشنهادی پایان مطالعه خواهند داشت. معیارها باید مستقل از یکدیگر باشند و تامین شدن آنها به معنای حصول رضایت سفارش دهنده مطالعه باشد.

  1. تعیین محدوده مطالعه

    گروه مطالعه باید از محدوده ای که قرار است روی آن تمرکز و کار کند، اطلاع داشته باشد. این محدوده خطوط قرمز فراتر نرفتن تیم، در مرحله گردآوری اطلاعات و پرهیز از افزایش ناآگاهانه داده های ورودی را ترسیم می کند.

  1. ایجاد مدلها

    گروه باید مدلهایی را برای پردازش داده های موردنیاز مطالعه ایجاد کند. این مدلها شامل مدلهایی نظیر مدلهای هزینه، مدل زمان، مدل انرژی و علاوه بر این نمودارها، فلوچارتها و توزیع های آماری نیز مورد نیاز هستند.

  1. تامین امکانات مورد نیاز تیم

    تهیه کننده تیم مطالعه ارزش باید برنامه کاری، محل برگزاری جلسه های تیم و نیازهای اعضا را معین و فراهم کند. موارد اجرایی، هماهنگی رفت و آمد اعضا به محل برگزاری جلسه ها، پذیرایی و دستگاه های صوتی تصویری نیز باید تهیه شوند.

مطالعه ارزش

مهندسی ارزش کار یک نفر نیست، کار تیمی است و تیم به عده ای می گویند که برای دستیابی به اهداف مشترک، با همدیگر کار می کنند.

تیم مهندسی ارزش ایده آل حداکثر ۱۲ تا ۱۵ نفر عضو تمام وقت می باشد، که می تواند از مشاوره و حضور افراد دیگری نیز بصورت پاره وقت بهره گیرد. آشنایی قبلی اعضای گروه با مفاهیم و متدولوژی مهندسی ارزش و یا تکنیکهای حل خلاق مساله بسیار مفید است.

مهندسی ارزش و مراحل اجرای آنبه جز تسهیل گر تیم که تخصص وی مهندسی ارزش است و در این زمینه دارای مدرک حرفه ای و تجربه های قبلی است، اعضای تیم باید متناسب با نوع پروژه و تخصصهای دست اندرکاران آن انتخاب شوند. ذهن باز و روحیه پرسشگری آنها باید بر تخصص آنها ترجیح داشته باشد.

عده ای از صاحب نظران معتقدند که اعضای تیم باید از میان خبرگان و متخصصان خارج از سازمان پروژه باشند تا با نگاه تازه و از زاویه ای متفاوت به موضوع بنگرند و همچنین حضور بعضی از دست اندرکاران پروژه یا محصول در تیم نیز لازم می باشد.

مرحله مطالعه ارزش دربرگیرنده گام های عملیاتی پیاده سازی متدولوژی ارزش است که فازهای مختلف آن در ادامه توضیح داده می شود.

فاز اطلاعات

هدف فاز اطلاعات کامل کردن مجموعه اطلاعاتی است که در مرحله پیش مطالعه گردآوری شده اند.

پرسشهای کلیدی فاز اطلاعات عبارتند از:

  • چیست؟
  • چه کار می کند؟
  • چه کاری باید بکند؟
  • چه قدر هزینه دارد؟
  • بودجه آن چقدر است؟
  • بهای آن چند است؟

فرآیند فاز اطلاعات عبارت است از:مهندسی ارزش و مراحل اجرای آن

اطلاع از تمام حقایق

تشخیص تمام محدودیتها

تعیین اجزاء

عوامل هزینه، فضا و کیفیت

توسعه مدلها: هزینه های اولیه، فضا، ارزش، دوره عمر، کیفیت

فاز تحلیل کارکرد

اگر خلاقیت و کار تیمی را روح مهندسی ارزش بدانیم، قلب تپنده آن را باید تعیین و تحلیل کارکرد دانست. هدف این فاز مشخص کردن صریح محدوده هایی از حیطه مطالعه ارزش در پروژه است که بیشترین سودمندی را به دنبال دارند. در حقیقت از طریق این فاز می خواهیم پی ببریم که ادامه مطالعه در کدام سمت و سو با کدام توجهات مفیدتر است.

تیم مطالعه در این فاز اقدام های زیر را انجام می دهد:

شناسایی و تعیین هر یک از کارکردهای خرید و فروش محصول، پروژه یا فرآیند

دسته بندی کارکردها به دو گروه کلی اصلی و ثانویه

ترسیم و ایجاد یک مدل کارکردی مانند مدل منطقی/ سلسله مراتبی کارکردها یا نمودار تکنیک سیستمی تحلیل کارکرد

تخصیص هزینه و یا دیگر معیارهای قابل اندازه گیری و شمارش برای هر یک از کارکردها

تخمین بهای کارکرد باتوجه به خواسته ها و نیازهای مشتری برای هر کارکرد

مقایسه هزینه و بهای کارکردها، به منظور تعیین بهترین رویکرد بهبود

انتخاب مناسبترین کارکردها، برای ادامه فرآیند تحلیل

فاز خلاقیت

هدف این فاز تولید ایده های متعدد برای عملیاتی کردن هر یک از کارکردهای انتخاب شده در انتهای فاز تحلیل کارکرد است. خلاقیت روح مهندسی ارزش است. ذهن باز، تجربه، تسلط به ابزار و فنون ایده پردازی از جمله ویژگی های اعضای تیم مطالعه ارزش است.

طوفان فکری از جمله متداول ترین تکنیک های خلاقیت در مطالعه مهندسی ارزش است. در این روش قضاوت یا بررسی ایده ها تا مرحله ارزیابی به شدت ممنوع است، فقط تولید بیشترین تعداد ایده توسط حاضران در جلسه دارای اهمیت است.

مهندسی ارزش و مراحل اجرای آنباید متوجه باشیم که هدف این فاز دستیابی یا کشف راه هایی برای تولید محصول یا انجام پروژه نیست بلکه به دنبال آن هستیم که روش هایی را برای انجام کارکردهای انتخابی بیابیم.

غیر از روش طوفان فکری، روش های دیگری چون ابزار TRIZ، اپراتور سیستمی، ۴۰ اصل نوآوری، تکنیک های غلبه بر اینرسی تفکر برای این مقوله مناسب اند.

پرسش کلیدی این فاز این است که چه چیز دیگری همین کار را انجام می دهد؟

فاز ارزیابی

در فاز ارزیابی، ایده های تولید شده در فاز قبلی آنالیز شده و ایده های مناسب برای بسط بیشتر انتخاب می شود. هدف این فاز، ارزیابی راهکارهای پیشنهاد شده، حذف ایده های نامناسب و انتخاب بهترین گزینه است.

پرسش های کلیدی این فاز عبارتند از:

  • آیا این ایده به کار می آید؟
  • آیا ایده اجرا شدنی است؟
  • این ایده چقدر امکان پذیر و اقتصادی است؟
  • مزایا و معایب ایده چیست؟
  • هزینه ایده چقدر است؟

تکنیک هایی برای ارزیابی وجود دارد که شامل:

تکنیک های اندازه گیری ارزش مانند: رتبه بندی ساده، رتبه بندی پی در پی، مقایسه زوجی ساده،نرخ دهی دسته ای می باشد.

تکنیک های تفکیک و غربال ارزشی شامل تکنیک پارتو و تکنیک Q-Sort می باشد.

مهندسی ارزش و مراحل اجرای آنفاز توسعه

هدف از فاز توسعه انتخاب و ترکیب بهترین راه حل های فاز ارزیابی و طرح بهترین گزینه ها برای بهبود ارزش است.

سوالات کلیدی این فاز عبارتند از:

  • آیا این گزینه ارزش را بهبود می دهد؟
  • آیا همه نیازها را در بردارد؟
  • آیا مشکل اجرایی سر راهمان قرار دارد؟
  • دستاوردها و عوارض آن چیست؟
  • تفاوتهای آن با دیگر گزینه ها چیست؟

بطور کلی این فاز شامل گام های زیر می باشد:

بهترین و با ارزش ترین گزینه انتخاب شده و تحلیل منافع و نیازهای اجرایی آن انجام می شود.

منابع عملکرد پیشنهادی باید مورد تجزیه و تحلیل قرار گیرند.

مجموعه اطلاعات فنی هر گزینه باید مورد بررسی قرار گیرد.

برنامه زمانبندی پیشنهادی که شامل تمامی فعالیت ها شود، تدوین گردد.

توصیه های تیم برای گزینه های پیشنهادی کامل شود.

برای مقایسه موارد نتیجه گیری شده از ترکیب راه حل های پیشنهادی فاز ارزیابی استفاده می کنیم.

فاز ارائه

هدف از فاز ارائه، ارائه دستاوردهای مطالعه ارزش توسط گروه و حصول اطمینان سفارش دهندگان مطالعه از جمله طراح پروژه، ذی نفعان پروژه و دیگر مدیران اجرایی آن از انجام شرح خدمات مطالعه و توافق بر عملیاتی بودن توصیه های تیم مهندسی ارزش است.

این کار با اراده حضوری و شرح شفاهی نتایج و نیز ارائه یک گزارش کتبی همراه خواهد بود. سوال های کلیدی این فاز عبارتند از:

  • از چه چیزی توصیه می شود؟
  • چه کسی باید آن را صحه گذاری کند؟
  • چرا باید آن را تایید کنند؟

لازم است در گزارش ارائه شده، مقدمه، برنامه مطالعه تیم ارزش، مشکل و شناسایی و شرح آن، کارکردها، هزینه های پروژه، گزینه ها و مفروضات آنها، دلایل گزینش بهترین گزینه، فعالیت های تیم، پیشنهاد ها و توصیه ها بطور مشروح ارائه شوند.

مطالعه تکمیلی

هدف انجام مرحله مطالعه تکمیلی اطمینان حاصل کردن از پیاده شدن و به کار بستن تغییراتی است که در پایان مطالعه ارزش توصیه شده اند. در این مرحله پیگیری می شود که آیا نتیجه به کارگیری متدولوژی ارزش، توسط اعضای گروه یا مدیریت به افراد دست اندرکار اجرای پروژه منتقل شده است یا خیر؟

 

با گوشی اسکن کنید
2 votes, average: 5٫00 out of 52 votes, average: 5٫00 out of 52 votes, average: 5٫00 out of 52 votes, average: 5٫00 out of 52 votes, average: 5٫00 out of 5

میانگین امتیاز 5٫00 از 5 با 2 رای
Loading...

نویسندگان:
ترتیب پیشنهادی بهینگی برای مهندسی ارزش:

دیدگاه بگذارید

1 دیدگاه برای "مهندسی ارزش و مراحل اجرای آن"

به من اطلاع بده
avatar
نمایش بر اساس:   جدیدترین ها | قدیمی ترین ها | محبوب ترین ها
Rasool
مهمان

بسیار ممنون بابت توضیح کاربردی و کم نظیرتون و پرهیز از کلیشه ای بودن بحث تعریف و معنا صرفا.

wpDiscuz