مدل ذهنی و نقشه شناختی - بهینگی

مدل ذهنی و نقشه شناختی

اشتراک گذاری :
مدل ذهنی و نقشه شناختی

در این مطلب قصد داریم به دو مفهوم مدل ذهنی و نقشه شناختی بپردازیم. در ابتدا هریک را بررسی کرده و نهایتا ارتباط آنها را بیان می کنیم.

مفهوم مدل ذهنی

نظریه ی مدل های ذهنی برای اولین بار در سال ۱۹۴۳ توسط «کریک» مطرح شد. او معتقد بود، افراد در ذهن خود، مدلی کوچک از کارکرد دنیای پیرامون ایجاد می کنند و به برقراری ارتباط با محیط پیرامون خود می پردازند.

در اظهار نظری دیگر از «جانسون-لیرد» به نقل از «اسپایسر» مدل ذهنی به این صورت تعریف شده است: ” مدل ذهنی، یک مقیاس کوچک از واقعیت است که به درک افراد از یک موضوع یاری می رساند “.

اسپایسر خود محقق این حوزه است و در این باره گفته است : ” مدل ذهنی، ساده سازی یا بازنمایش از درک انسان است که می تواند از یک تصویر یا شکل ساده در ذهن گرفته تا پیش نمایش پیچیده، انتزاعی یا مفهومی باشد که از طریق آن می توان درک مشروح تری از یک مفهوم یا محصول به وجود آورد “.

در گفته های دیگر پژوهشگران، مدل ذهنی را یک تصویر و بازخورد ذهنی از واقعیت بیرونی می دانند.

مدل ذهنی و نقشه شناختی

بیشتر بخوانید:  مدلهای ذهنی یعنی چی؟

رویکردهایی بر مبنای تعاریف مختلف مدل ذهنی

می توان تعریف های مطرح شده را در قالب دو رویکرد کلی دسته بندی کرد:

۱-رویکرد شناختی به مدل ذهنی:

این رویکرد در میان پژوهشگران حوزه ی شناخت (روانشناسی و علوم سیاسی) به کار گرفته شده است. مفاهیم اصلی این رویکرد، با دانش و فرایند های درک و استدلال دانشی افراد همراه است. می توان با بررسی محتوای ذهن انسان یعنی آنچه می داند و باور دارد، رفتار او را مورد بررسی قرار داد.

این رویکرد به دلیل عام بودن، مورد استفاده یا اشاره در سایر قلمرو های علمی نیز قرار گرفته است.

۲-رویکرد کاربردی مدل ذهنی بر اساس نظام های اطلاعاتی:

رویکرد « کاربردی مدل ذهنی » از زیر ساخت های مفهومی مدل ذهنی نشأت گرفته شده است که می توان با تعامل در حوزه ی انسان-رایانه و بررسی نظام های اطلاعاتی به کار گرفت.

در یک بیان ساده؛

بررسی مدل های ذهنی افراد، دانشی را فراهم می سازد که درک رفتار آن ها در استفاده از آن نظام اطلاعاتی سودمند است.

مدل ذهنی و نقشه شناختی

بیشتر بخوانید:  نقش مدل ذهنی مدیران در فرآیند تغییر سازمانی

نقشه شناختی

حال می خواهیم با مفهوم «نقشه شناختی» آشنا شویم.

با توجه به توضیحات بالا و نگاه به استخراج دانش افراد و بررسی مدل های ذهنی، سخن از نقشه شناختی مطرح می شود. مفهوم نقشه شناختی که به تشریح آن خواهیم پرداخت، در برخی از پژوهش ها، به عنوان مدل ذهنی نیز استفاده می شود.

نقشه شناختی اولین بار در سال ۱۹۴۸ توسط «تالمن» مطرح شد.

در واقع نقشه های شناختی، توصیفی گرافیکی از دیدگاه افراد در یک زمینه ارائه می دهند. مدل های ذهنی و نقشه های شناختی در تشریح  درک چگونگی ذخیره سازی و انتقال اطلاعات و دانش افراد و گروه های مختلف همپوشانی ویژه ای دارند. از نقشه شناختی نیز تعاریف بسیاری وجود دارد؛ که اکثر آن ها بر وجود بازنمون تصویر یا گرافیکی از درک دانش فرد یا گروه در بافتی ویژه تاکید دارد.

در سخنی دیگر؛

پژوهشگر با ترسیم نقشه شناختی، نمایشی بصری از درک منحصر به فرد افراد درباره ی برخی از واقعیت های مربوط به یک نظام تهیه می کنند.

مدل ذهنی و نقشه شناختی

نقشه شناختی و مدل ذهنی ابزاری برای باور های ذهنی و ترسیم آن ها است که  در طراحی و توسعه ی نظام های اطلاعاتی استفاده کرد. تمایز های بین مفهوم های نقشه شناختی و مدل ذهنی اینگونه بیان می شود که می توان نقشه شناختی بسیاری را در مدل های ذهنی ترسیم کرد.
یعنی نقشه شناختی یک زیر مجموعه برای مدل های ذهنی محسوب می شود.

البته محققان با بررسی مختلف و هوشمندانه، مزیت بررسی مزیت نقشه شناختی را اینگونه بیام می کنند: ” نقشه شناختی نسبت به مدل ذهنی، فنون خاصی دارد که در ترسیم نقشه های شناختی استفاده می شود.”

با گوشی اسکن کنید
"یک ستاره""دو ستاره""سه ستاره""چهار ستاره""پنج ستاره!"

اولین امتیاز را شما بدهید
Loading...

نویسندگان:

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که دیدگاه میگذارد

به من اطلاع بده
avatar
wpDiscuz