ضرورت خودشناسی به روایت قرآن کریم - بهینگی

ضرورت خودشناسی به روایت قرآن کریم

اشتراک گذاری :
ضرورت خودشناسی به روایت قرآن کریم

بهینگی به مناسبت شبهای قدر سال ۱۳۹۶ برخی مطالب برگزیده از آیات قرانی را در این شبها تقدیم می کند. این مطالب از کتاب ارجمند ۳۶۵ روز در صحبت قرآن نوشته استاد حسین محی الدین الهی قمشه ای انتخاب شده است. موضوع این مطلب ضرورت خودشناسی با توجه به آیه ۲۱ سوره ذاریات می باشد. در اسلام ضرورت خودشناسی آنقدر اهمیت دارد که سودمندترین دانشها لقب گرفته است.

ضرورت خودشناسی

وَ فی‏ أَنْفُسِکُمْ أَ فَلا تُبْصِرُونَ  ( آیه ۲۱، سوره ی ذاریات)

آیا  در نفس خود و درون ذات خویش نظر نمی کنید.

برو خود را بشناس

مضمون این آیه خود به تنهایی حامل مهمترین حکمت جاودانه ی جهان است. به زبان های گوناگون در همه ی فرهنگ ها آمده است. همان نکته است که در یونان باستان بر سردر معبد دلفی نوشته شده است: برو خود رو بشناس

ضرورت خودشناسی به روایت قرآن کریم

روایت قرآن از خودشناسی

در روایت قرآن نوعی تشویق همراه با ملامت به این حکمت افزوده شده است. شما مردمان که اینهمه اطوار و آثار جهان را می بینید و به هر سو سفر می کنید، چگونه است که به درون خود و در نفسِ خود نظری نمی افکنید؟. در حالیکه سرچشمه ی حکمت و معرفت و همه ی شناختهای متعالی آدمی از درون او سرچشمه می گیرد. آنچه در بیرون است به حقیقت عکسی از آثار درون است که به بیرون افکنده می شود.

خودشناسی به روایت مثنوی معنوی

صوفیی در باغ از بهر گشاد     صوفیانه روی بر زانو نهاد

پس فرو رفت او به خود اندر نغول     شد ملول از صورت خوابش فضول

که چه خسپی آخر اندر رز نگر        این درختان بین و آثار و خضر

امر حق بشنو که گفتست انظروا     سوی این آثار رحمت آر رو

گفت آثارش دلست ای بوالهوس        آن برون آثار آثارست و بس

باغها و سبزه‌ها در عین جان         بر برون عکسش چو در آب روان

آن خیال باغ باشد اندر آب        که کند از لطف آب آن اضطراب

باغها و میوه‌ها اندر دلست      عکس لطف آن برین آب و گلست

همین توجه به نفس است که اولا ما را از جوهر ذات خویش باخبر می کند. متوجه میشویم که غیر از بدن و ساحت جسمانی جوهر دیگری هم هستیم. ثانیا درمی یابیم که این جوهر از جنس هستی است و ما بیش از هر چیز، بی هیچ واسطه ای، هستی خود را در می یابیم.

عشق به زیبایی، دانایی و نیکویی

از نظر کردن در نفس در می یابیم که ما آراسته به همه ی آنچه می خواهیم نیستیم. چه بسیار کمالات و فضیاها که در دیگران می یابیم و ستایش می کنیم و خود از آن محرومیم. پس چون در خویش نظر می کنیم، خود را ناقص و ناتمام می بینیم. درک این نقصان از طریق درک کمال بر ما حاصل می شود و این کمال در سه وجه بر ما جلوه می کند که همان زیبایی، دانایی و نیکویی است.

عشق به این سه فرشته در ذاتِ ماست و همین عشق اگر با موانعی چون غفلت، غرور و مستی جاه و مقام همراه نشود، ما را به سوی کمال سوق خواهد داد. بدین سان زندگی ما به طور طبیعی سیرو سلوکی خواهد بود برای رسیدن از نقصان به کمال. اگر از ما بپرسند که شما کی هستید؟ می توانیم پاسخی بگوییم که ما مسافری هستیم که از شهر نقصان به سوی شهر کمال سیر می کنیم.

ضرورت خودشناسی به روایت قرآن کریم

چهار جزء کمال

کمالات را می توان فی الجمله در چهار چیز خلاصه کرد:

کمال جسمانی:

کمال جسمانی برخورداری از سلامت و تناسبات جسمانی است. در این باب کمال تلاش خواهیم نمود تا می توانیم جسم خود را در سلامت کامل نگه داریم و نیز مراقب تناسبات جسمانی خود باشیم تا به ناموزونی و زشتی میل نکند.

زیبایی چهره ی ما در پاکیزگی و گشاده رویی است. این یک تعهد و وظیفه است بر همه ی انسانها که پاکیزه و خوشرو باشند. خوبی و مهربانی و داشتن آرمانهای بلند نیز بر زیبایی و مطلوبیت چهره می افزاید، چنانکه اوصاف زشت از دروغ و تکبر و حرص و طعن و تحقیر دیگران علاوه بر باطن، چهره ظاهر را نیز زشت و ناموزون می کند.

کمال دانایی:

دوم، دانایی که محبوب و مطلوب ماست. همه ی ما در جستجوی فهم بیشتر و آگاهی بیشتر از اسرار عالَمیم. عالِمان را حرمت می نهیم و به حضور ایشان می رویم. عشق طبیعی ما به دانایی حکم می کند که از گهواره تا گور دانش بطلبیم.

کمال زیبایی:

سوم، زیبایی که آن نیز معشوق ماست. آن را هم در درون خود می خواهیم، هم در بیرون، هم برای خود و هم برای دیگران. پس ما در عین حال مسافری به سوی شهر زیبایی نیز هستیم. می کوشیم که زیبایی در همه ی اطوار زندگی ما از سخن گفتن و راه رفتن، و حرکات صورت و دست و پا و محیط زندگی و مصاحبان و دوستان ما ظاهر شود.

کمال خیر و خوبی:

چهارم، خیر و خوبی که باز از دل ما سرچشمه می گیرد. این نفس درونی ماست که تمیز می دهد بین خیر و شر و خوب و بد. ما را فرمان می دهد که به خوبی بگرای و از بدی بگریز.

 

با گوشی اسکن کنید
"یک ستاره""دو ستاره""سه ستاره""چهار ستاره""پنج ستاره!"

اولین امتیاز را شما بدهید
Loading...

نویسندگان:

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که دیدگاه میگذارد

به من اطلاع بده
avatar
wpDiscuz