شوخ طبعی یعنی چی؟ ویژگی مثبت یا منفی؟ - بهینگی

شوخ طبعی یعنی چی؟ ویژگی مثبت یا منفی؟

243
0
اشتراک گذاری :
شوخ طبعی یعنی چی؟ نوعی ویژگی مثبت در فرد

شوخ طبعی یعنی چی؟

واژه انگلیسی: sense of humor، humor

معنای لغوی

واژه نامه آکسفورد واژه humor را به این صورت تعریف کرده است:
” کیفیت عمل، صحبت، یا نوشته ای که موجب سرگرمی می شود”
واژه نامه آکسفورد چند مترادف برای واژه humor بیان می کند:
oddity, jocularity, facetiousness, comicality, fun
در ادامه واژه نامه آکسفورد در تعریف humor می نویسد: ” استعداد در درک اینکه چه چیزی خنده اور یا سرگرم کننده است، یا ابراز آن به صورت گفتاری، نوشتاری یا دیگر حالتها؛ تلقی یا تصور خنده اور از موضوع”.
آن چیزی که در این تعاریف مشاهده می شود، گسترده بودن معنای واژه شوخ طبعی است. شوخ طبعی به هر عمل یا گفته ای اطلاق می شود که از نظر انجام دهنده خنده اور ادراک شود و به خنداندن دیگران مربوط می شود.

مقدمه ای بر شوخ طبعی:

در ادبیات جدید ارتباطات و مسائل رفتاری، پژوهشگران بسیاری به این نتیجه رسیدند که شوخ طبعی، یکی از عوامل مهم موفقیت افراد در تعامل های اجتماعی و یک مهارت و شایستگی اجتماعی است. شوخ طبعی در بسیاری از اشکال ارتباطی رایج است و با مطالعه ی سازمان ها ارتباط دارد. شوخ طبعی در ارتباط، با بیدار کردن عواطف مثبتی که موجب افزایش قدرت شنوایی، درک و فهم و پذیرش پیام می شود، شرایط ارتباطی مناسبی را ایجاد می کند. شوخ طبعی یکی از مهم ترین جنبه های ارتباط های اجتماعی، یک رفتار شخصیتی مرتبط با احساس ، توانایی یا فرآیند شناختی، رفتار ارتباطی بین فردی، پاسخ و الگوی رفتاری، دیدگاه و نگرش درباره ی زندگی، راهبرد انطباقی یا ساز و کار دفاعی است.

تعریف علمی:

پژوهشگران شوخ طبعی را به شکل های مختلف تعریف کرده اند.
یکی از افرادی که در این حوزه تحقیقات زیادی داشته است، آقای دکتر رود مارتین (Rod A. Martin) است. دکتر مارتین شوخ طبعی را توانایی ایجاد و خلق شوخی، لذت بردن از انواع خاص محرک های خنده آور، تمایل به گفتن جوک و سرگرم کردن دیگران، تمایل به خندیدن مکرر و غیره تعریف می کند. همچنین هر نوع ارتباط خنده آور را شوخ طبعی می داند.
از نظر کراوفورد لانگ(Crawford Long)  دیگر محقق شناخته شده ی این حوزه، شوخ طبعی هر نوع ارتباط کلامی یا غیر کلامی می باشد که موجب شناخت مثبت یا پاسخ موثر ازشنونده می شود.
تعریف شوخ طبعی به عقیده ی چندی دیگر از محققان نیز به این گونه است: “یک ارتباط مرفح که موجب احساس مثبت و شناخت در فرد، گروه یا سازمان می شود” .

به طور کلی ﺷـﻮخﻃﺒﻌـﻲ ﻣﻜـﺎﻧﻴﺰم دﻓﺎﻋﻲ ﺗﻮﺳﻌﻪﻳﺎﻓﺘﻪای اﺳﺖ ﻛﻪ ﺑﻪ اﻓﺮاد ﻛﻤﻚ ﻣﻲﻛﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﺎ ﺗﻌﺎرضﻫﺎی ﻫﻴﺠﺎﻧﻲ ﻳﺎ ﻋﻮاﻣﻞ ﻓـﺸﺎرزای بیروﻧﻲ  از ﻃﺮﻳﻖ  اﻫﻤﻴﺖ دادن ﺑﻪ ﺟﻨﺒﻪﻫـﺎی ﻃﻨﺰآﻣﻴـﺰ و ﺳـﺮﮔﺮمﻛﻨﻨـﺪه ﻣﻘﺎﺑﻠـﻪ ﻛﻨﻨـﺪ.

شوخ طبعی یعنی چی؟ نوعی ویژگی مثبت در فرد

ریشه یابی واژه شوخ طبعی(humor)

humor در کلمه لاتین(humorem) ریشه دارد که به معنای مایع یا سیال است. در فیزیولوژی همچنان به همین معنا به کار می رود و به مایعات بدن اشاره دارد. به عنوان مثال مایع زلالیه و زجاجیه در چشم(the aqueous and vitreous humors).

شوخ طبعی یعنی چی؟

بقراط، حکیم بزرگ یونانی، که پدر طب شناخته می شود، معتقد بود سلامت به تعادل مناسب چهار مایع یا humors در بدن وابسته است که دم (خون)، بلغم، صفرا، و سودا نامیده می شوند. بعدها جالینوس، حیکم بزرگ یونانی، این ایده را مطرح کرد که این ۴ مایع و توازن بین آنها منجر به کیفیات روانشناختی مختلف در انسان ها می شوند. به طوریکه افزایش بیش از حد هریک از این مایعات، منجر به نوع خاصی از مشرب یا شخصیت در انسان می شود.
تا دهه آخر قرن نوزدهم، همچنان humor به معنای رایج امروزی استفاده نمی شد. تا اینکه از آن زمان به بعد، humorist مفهوم مدرن خود را بدست اورد. humorist شخصی است که محصولی به نام شوخ طبعی(humor) عرضه می کند تا دیگران را سرگرم نماید.

ابعاد شوخ طبعی:

به عقیده ی دکتر مارتین شوخ طبعی، فعالیتی ارتباطی است که چهار بخش اصلی دارد:
۱- یک احساس مثبت خاص  ۲-همراه با درک ناسازگاری وضعیت درونی و بیان بیرونی فرد شوخ طبع مشخص می شود ۳-اغلب در یک زمینه ی بین فردی اتفاق می افتد  ۴- و معمولا با خنده بیان می شود. بنابراین، شوخ طبعی شامل چهار بعد احساسی، شناختی ، بین فردی و رفتاری است.

بعد احساسی شوخ طبعی، به نشاط، خوشرویی و احساس خوشایندی اشاره دارد که به شکل خنده و ابراز شادی بیان می شود و ممکن است از نظر شدت متنوع باشد.

ناسازگاری شوخی، بعد شناختی مهم شوخ طبعی است که به توانایی ایجاد و فهم شوخی اشاره دارد. پس شوخ طبعی که غیر جدی است، ناسازگاری شناختی دارد.

بعد بین فردی شوخ طبعی، به ماهیت اجتماعی آن اشاره دارد که مانند بعد عاطفی، از نظر شدت متنوع است.

طبقه بندی شوخ طبعی:

یکی از روشهایی که معمولا در تعریف واژه هایی مثل شوخ طبعی استفاده می شود، استفاده از طبقه بندی است.  نمونه هایی از طبقه بندی شوخ طبعی عبارتند از :
– ﺷﻮﺧﻲﻫﺎی ﺧﻮب  و ﺷﻮﺧﻲﻫﺎی ﺑﺪ (ﺳﻠﺘﺎﻧﻮف،۱۹۹۴)
– ﺷﻮﺧﻲﻫﺎی  ﺑﺪﻧﻲ،ﺷﻮﺧﻲﻫﺎی ﻛﻼﻣﻲ  و ﺷﻮﺧﻲﻫﺎی ﺗﺼﻮﻳﺮی  (زﻳﻮﻟﻜﻮﺳﻜﻲ، ۲۰۰۲،)
– ﺷﻮﺧﻲﻫﺎﻳﻲ ﺑﺎ ﻛﺎرﻛﺮد ﭘﺮﺧﺎﺷﮕﺮاﻧﻪ، ﻛﺎرﻛﺮدﺟﻨـﺴﻲ، ﻛﺎرﻛﺮداﺟﺘﻤـﺎﻋﻲ، ﻛـﺎرﻛﺮد دﻓـﺎﻋﻲ وﻛـﺎرﻛﺮدﻋﻘﻠﻲ (زﻳﻮ، ۱۹۸۷ )
– چهار سبک شوخ طبعی (پیونددهنده، خودارتقادهنده، پرخاشگرانه، خودشکن ) (مارتین و همکاران)

دیدگاه روانشناسی به شوخ طبعی:

علم روان شناسی شوخ طبعی را از دیدگاه های مختلف بررسی کرده است:
روان تحلیلگران شوخ طبعی را یک مکانیسم دفاعی پخته در برابر اضطراب می دانند.
شناخت گراها، آن را به عنوان درک، بازسازی، به یاد آوردن و خلق لطیفه می دانند.
رفتارگراها آن را در سطح یک عادت مثبت درنظر می گیرند.
انسانگراها شوخ طبعی را یک نگاه ویژه به جهان می دانند.
اما آن چه در همه این رویکردها دیده میشود، این است که همه ی این رویکردها شوخ طبعی را یک ویژگی مثبت در فرد دانسته و در این میان حرفی از شکل های آسیب رسان شوخ طبعی نیست، که به نظر میرسد توجه کمی نسبت به این سبک شده است. به همین دلیل در مطالعات مختلف نسبت به سبک های مثبت و منفی شوخ طبعی توجه شده است.

شوخ طبعی یعنی چی؟
اثرات شوخ طبعی:

در تحقیقات اثرات متعددی برای شوخ طبعی توصیف شده است. برخی از این اثرات ذهنی و برخی جسمی هستند. برخی مربوط به درون فرد و برخی مربوط به روابط بین فردی و اجتماعی هستند.
– ارتقای سلامت روان
– کاهش درد جسمی
– افزایش شادکامی و رضایت
– مقابله با استرس
– مقابله با ناامیدی و جلوگیری از خودکشی
– کاهش فاصله بین فردی
– افزایش جذابیت فردی
-رضایت زوجین و زناشویی

منابع مورد استفاده:

The Psychology of Humor: An Integrative Approach, Rod A Martin
رابطه سبک های شوخ طبعی دانشجویان با سلامت عمومی آن ها، کاکاوند و همکاران، ۱۳۸۹، نشریه روانشناسی کاربردی
Martin,R.A.,et al(2003). Individual differences in uses of humor and their relation to  psychological well-being: Development of the humor styles questionnaire.
Journal of Research in personality, 37, 48-75
Martin, R. A., (2007), The psychology of humor: An integrative approach, Burlington, MA: Academic Press.
Martin, R. A., Puhlik-Doris, P., Larsen, G., Gray, J., & Weir, K., (2003), “Individual differences inuses of humor and their relation to psychological well-being: Development of the humorstyles questionnaire”. Journal of Research in Personality, No 1: 48-75
* پولادی ریشهری، علی و گلستانه، موسی ( ۱۳۸۷ ). روانشناسی شوخ طبعی، تهران : نسل نواندیش.

با گوشی اسکن کنید
"یک ستاره""دو ستاره""سه ستاره""چهار ستاره""پنج ستاره!"

اولین امتیاز را شما بدهید
Loading...

نویسندگان:
ترتیب پیشنهادی بهینگی برای :

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که دیدگاه میگذارد

به من اطلاع بده
avatar
wpDiscuz