سبک تفکر متفاوت دانش آموزان : احترام به تنوع - بهینگی

سبک تفکر متفاوت دانش آموزان : احترام به تنوع

252
0
اشتراک گذاری :
سبک تفکر متفاوت دانش آموزان : احترام به تنوع

احترام به سبک تفکر متفاوت دانش آموزان

کل این مطلب درمورد این است که چگونه دانش آموزان باهوش تری داشته باشیم؟
از نظر استرنبرگ، هرچقدر تکنیک های آموزش و آزمون در کلاس درس با سبک تفکر دانش آموزان سازگاری بیشتری داشته باشد، با دانش آموزان باهوش تری مواجه خواهیم شد. موافق نیستید؟

استرنبرگ اسیر در سبک تفکر:

در ادامه به نمونه هایی از این پدیده در زندگی استرنبرگ به زبان خودش توجه کنید.

روانشناسی یا ریاضی: مساله سازگاری سبک تفکر

وقتی من نمره c در درس مقدمه ای بر روانشناسی گرفتم، به این نتیجه رسیدم که توانایی تحصیل در رشته مورد علاقه ام یعنی روانشناسی ندارم. استاد درس نیز با من هم نظر بود، او در توانایی من در رشته روانشناسی تردید داشت. تصمیم گرفتم تا به رشته ریاضی بروم. اما متوجه شدم در آن رشته حتی توانایی کمتری دارم. به روانشناسی برگشتم و در کمال ناباوری! سه سال بعد من با بالاترین درجه ممکن از دانشگاه فارغ التحصیل شدم؛ با اختلافی استثنایی نسبت به سایرین در این رشته.

زبان های خارجی: توانایی من یا سبک تفکر معلم

تجربه مشابهی از دوران دبیرستان دارم. معلم زبان فرانسه به من توصیه ای کرد. وی گفت من توانایی ذاتی برای یادگیری زبانهای خارجی ندارم. بهتر است این توصیه را در برنامه ریزی های آتی خود همیشه مدنظر داشته باشم. من به توصیه وی عمل کردم و از تمام دروس زبان خارجی در دانشگاه گریزان بودم. سال ها بعد، به عنوان استادیار قراردادی برای گسترش مهارتهای تفکر در کودکان مدارس ونزوئلا دریافت کردم. برای این کار باید زبان اسپانیایی یاد می گرفتم. من این کار را به سرعت انجام دادم و امروز می توانم به راحتی اسپانیایی صحبت کنم. وقتی به اسپانیا و آمریکای جنوبی سفر می کنیم، مشکلی برای سخنرانی به زبان اسپانیایی ندارم.

بیشتر بخوانید:  پرورش تفکر در کودکان

سبک تفکر متفاوت دانش آموزان : احترام به تنوع

ناسازگاری سبک تفکر دانش آموز و معلم

اینها نمونه ای از رویدادهای زندگی من بودند که تقریبا در زندگی سایر افراد نیز دیده می شود. این موارد استرنبرگ را به مطالعه سبک تفکر و نحوه یادگیری علاقمند کرد. مشکل استرنبرگ در روانشناسی و زبان های خارجی، توانایی کمتر نبود بلکه بین روش تدریس این دو درس و روش تفکر استرنبرگ مطابقت وجود نداشت.

تجارب استرنبرگ در خصوص سازگاری سبک تفکر

استرنبرگ تجارب خود از ناسازگاری سبک تفکر را در موارد زیر بیان کرده است:
– روش آموزش و آزمون معلمان در طول دوران تدریس ثابت و بدون تغییر می ماند. این روش تدریس با انواع محدودی سبک تفکر دانش آموزان سازگاری داشته و مفید است. در مقابل ممکن است تاثیرات ناخواسته منفی روی سایر دانشجویان با سایر سبکهای تفکر داشته باشد.
معلمان و دانش آموزان معمولا اثرات منفی ناسازگاری سبک تفکر را به اشتباه عدم توانایی دانش آموز در نظر می گیرند.
– معلمان می توانند به راحتی و به سادگی روشهای آموزش و ارزیابی مختلفی استفاده کنند تا انواع سبک های تفکر دانش آموزان را پوشش دهند. نتیجه این کار، ارتقای سریع، ملموس و قابل توجه در عملکرد دانش آموزان خواهد بود.

سبک تفکر چیست؟

سبک روشی است که فرد ترجیح می دهد تا از توانایی خود استفاده کند. بنابراین نبایستی سبک و توانایی را معادل در نظرگرفت. سبک در واقع یک ترجیح است. بنابراین، سبک های مختلف خوب و بد نیستند، فقط متفاوت هستند.

پروفایل سبک تفکر

احترام به سبک تفکر متفاوت دانش آموزان

در واقع، هر یک از ما پروفایلی از سبک تفکر دارد. یعنی مقدار متفاوتی از هریک از سبک ها را نشان می دهیم اما ما فقط محدود به یک پروفایل نیستیم. ما می توانیم از سبک های مختلف برای تطابق با کارها و شرایط مختلف استفاده کنیم. به عنوان نمونه، سبکی که برای مطالعه یک نوشته ادبی و تفسیر معنای آن نیاز داریم با  سبکی که برای مطالعه یک دستورالعمل مفصل استفاده می کنیم، متفاوت است.

سبکی که برای حل یک مساله کلامی ریاضی نیاز داریم با سبک تفکر در هنگام اثبات یک قضیه هندسی متفاوت است. سبک ها در طول عمر انسان متغیر هستند و با توجه به نقشی که در برهه های مختلف زندگی داریم، تغییر می کنند. بنابراین امکان تغییر در سبک تفکر مورد استفاده وجود دارد؛ ولی نکته مهمی وجود دارد، وقتی ما در سبک تفکر ترجیح یافته خود قرار داریم، خیلی روانتر و راحت تر کار می کنیم. همانند اینکه با دست اصلی خود مشغول نوشتن هستیم.

بیشتر بخوانید:  نقش مدل های ذهنی در معلمان و مدیریت آموزشی

تئوری خودمدیریتی ذهنی (mental self-government)

یکی از تئوری های سبک تفکر تئوری، تئوری خودمدیریتی ذهنی است. ایده اصلی اینست که باید ذهن خود را سازماندهی یا مدیریت کنیم. روشهایی که برای سازماندهی ذهن خود به کار می گیریم، مشابه همان روشهای حکومت در جامعه است. مطابق تئوری خودمدیریتی ذهنی استرنبرگ، ۱۳ سبک تفکر وجود دارد که در ۵ دسته تقسیم می شوند:
۱- کارکرد (ﻗﺎﻧﻮنﮔﺬاراﻧﻪ(legislative)، اﺟﺮاﯾﯽ(executive )و ﻗﻀﺎﯾﯽ(judicial).)
۲- شکل(ﻣﻮﻧﺎرﺷﯽ(monarchic)، ﺳﻠﺴﻠﻪ ﻣﺮاﺗﺒﯽ(hierarchic)، اﻟﯿﮕﺎرﺷﯽ(oligarchic) و آﻧﺎرﺷﯽ (anarchic))
۳- سطح (ﮐﻠﯽ(global) و ﺟﺰﺋﯽ(local))
۴-حوزه(دروﻧﯽ(internal) و ﺑﯿﺮوﻧﯽ(external))
۵-گرایش (آزاداﻧﺪﯾﺶ(liberal) و ﻣﺤﺎﻓﻈﻪﮐﺎر(conservative))
انواع سبک های تفکر به همراه مشخصات و مثالی از آن در حوزه آموزش در جدول زیر ارائه شده است.

انواع سبک تفکر بر اساس کارکرد

انواع سبک تفکر براساس کارکرد

انواع سبک تفکر بر اساس شکل ها

انواع سبک تفکر براساس شکلها

انواع سبک تفکر بر اساس سطح

انواع سبک تفکر براساس سطح

انواع سبک تفکر بر اساس حوزه

انواع سبک تفکر براساس حوزه

انواع سبک تفکر بر اساس گرایش

انواع سبک تفکر براساس گرایش

اغلب ما به یکی از سبک ها در هر یک از ۵ دسته فوق گرایش داشته و آن را ترجیح می دهیم. اگرچه این ترجیحات در شرایط و کارهای مختلف ممکن است متفاوت باشد. به عنوان نمونه، کودکانی که در کلاس علوم آزاد هستند (از انجام آزمایش ها به روش جدید لذت می برند) ممکن است در کلاسهای آشپزی یا ورزش محافظه کار باشند (روشهای رایج را ترجیح دهند). معلمانی که در کار قانونگذار هستند (خلاقیت و ابداع ترجیح می دهند) ممکن است در خانه اجرایی باشند( پیروی از دستور العملها و ساختارها).

ابزارهای تشخیص سبک تفکر

استرنبرگ ابزارهای متعددی برای ارزیابی سبک ها در حوزه آموزش تهیه کرده است. یکی بر مبنای خوداظهاری دانش آموزان یا معلمان است، دیگری بر اساس عملکرد و سومی بر مبنای ارزیابی ناظر بیرونی. برخی از ابزارها بیشتر به سبک تفکر معلم توجه دارد (به عنوان نمونه، معلم رفتار قانونگذارانه یا اجرایی در کلاس درس را تشویق می کند).
اما برای استفاده از این ابزارها نیاز به پرسشنامه رسمی نیست. پرسشنامه ای که توسط دانش آموزان یا معلمین پر شود، سرراست ترین روش برای شناسایی سبک دانش آموز و معلم، تحلیل نوع فعالیتهای آموزشی و ارزیابی است که هر کدام ترجیح می دهند.
پیشنهاد می کنیم از امروز از این ابزارها استفاده کنید تا نتایج فوق العاده آن را بر دانش آموزان مشاهده کنید.

ابزار یک: روشهای تدریس مورد علاقه دانش آموزان با سبک تفکر مختلف

روشهای تدریس مورد علاقه دانش آموزان با سبک تفکر مختلف

ابزار دو: روشهای آزمون مورد علاقه دانش آموزان با سبک تفکر مختلف

روشهای آزمون مورد علاقه دانش آموزان با سبک تفکر مختلف

ابزار سه: روشهای ایجاد مشارکت در کلاس درس برای سبک های تفکر مختلف

روشهای ایجاد مشارکت در کلاس درس برای سبک های تفکر مختلف

سبک را هرچند وقت یکبار تغییر دهید

یک اصل زیربنای هر سه ابزار فوق بوده است:
“معلم بایستی با مجموعه ای از سبک های تفکر و یادگیری وفق پیدا کند، تا به طور نظام مند روشهای آموزش و آزمون را تغییر دهد. این کار باعث خواهد شد به هر دانش آموزی در کلاس درس دسترسی داشته باشد.”
کلید اصلی در این خصوص تنوع و انعطاف پذیری است. استفاده از طیف کامل سبک های تفکری که در اختیار معلم قرار دارد. احتمالا معلم همه این روشها را بشناسد و از آنها در گذشته استفاده کرده باشد ولی اغلب معلمان فقط تعداد محدودی از این روشها را به کار می بندند.

همانطور که ابزارهای فوق نشان می دهد، راه حل صرفا جایگزینی روشهای آموزش و آزمون سنتی با روشهای مدرن نیست. روشهای سنتی(مانند سوالات چندگزینه ای) برای کودکان با سبک تفکر اجرایی و محافظه کار مفید است، در حالیکه روشهای مدرن تر(مانند ارزیابی مستمر عملکرد) برای  کودکان با سبک قانونگذارانه بیشتر مفید است. هیچ کدام از این دو روش در واقع درست یا نادرست نیست. با تغییر از روشی به روش دیگر، در واقع گروهی از کودکان سود می برند. مجددا باید گفت، کلید اصلی تنوع در رویکردهاست.

سبک های مظلوم

باید خاطرنشان کرد که کودکان دارای سبک تفکر الیگارشی و آنارشی همواره ضرر می کنند. در واقع معلمان هیچ روشی که خوشایند این کودکان باشد، انجام نمی دهند.
بنابراین احساس می شود به کودکان دارای سبک تفکر الیگارشی( علاقمند به انجام چند کار به طور همزمان) بایستی کمک کرد تا مهارت بیشتری در اولویت بندی کسب کنند. همان طور که به کودکان دارای سبک تفکر آنارشی(علاقمند به حل مسائل به صورت تصادفی و عدم رعایت دستورالعملها و قوانین) بایستی انضباط شخصی آموخت تا انرژی خود را به روشی سازمان یافته و متمرکز هدایت کنند.

احترام به سبک تفکر متفاوت دانش آموزان

بیشتر بخوانید:  سبک تفکر : سه داستان

دانش آموز مطلوب من

اغلب معلمان در آموزش کودکانی که با سبک تفکر و یادگیری خودشان سازگاری دارند، عالی هستند. گویی این کودکان، دانش آموز مطلوب آنها هستند. مطابق تحقیقات، معلمان تعداد دانشجویانی که با سبک آنها سازگاری دارند را بیشتر از مقدار واقعی برآورد می کنند.

اینکه فکر می کنیم سایر افراد نیز مشابه ما فکر می کنند، حتی بیشتر از آن چیزی که در واقعیت وجود دارد، طبیعی است. این موضوع زمانی مسئله ساز می شود که تفاوت بین سبک تفکر معلم و دانش آموز به عنوان عدم توانایی دانش آموز ادراک شود. هرچه دانش آموزان از نظر معیارهای فرهنگی، اعتقادی و اقتصادی- اجتماعی با معلم تفاوت بیشتری داشته باشند، سبک فکری آنها نیز تفاوت بیشتری خواهد داشت. بنابراین احتمال بالاتری وجود دارد که چنین دانش آموزانی بیشتر تحقیر شده و به نظر تنبل تر و احمق تر برسند. برعکس، دانش آموزانی که نمرات بالاتری گرفته و آزمون های بهتری داده اند، دارای سبک تفکری نزدیکتر به معلم خود هستند. بنابراین معلمان باید توجه ویژه ای داشته باشند که دانش آموزان را صرفا به دلیل عدم تشابه سبک تفکر، دست کم نگیرند.

معلم همه فن حریف می خواهیم؟

نیازی نیست که معلم دقیقا با سبک یادگیری هر دانش آموز مطابقت ایجاد کند، فقط بایستی از روشهای متنوع تری استفاده کند. وقتی اینطور شد، دانش آموزان نیز سبک های تفکر و یادگیری خود را قدری گسترش خواهند داد. به این ترتیب هر دو طرف منتفع خواهند شد.

احترام به سبک تفکر متفاوت دانش آموزان

تفاوت های معلمان

مطابق نتایج یک تحقیق، اگر سبک معلم با پروفایل سبک تفکر غالب کلاس همخوانی داشته باشد، سبک دانش آموزان نیز با سبک معلم تطابق پیدا می کند. به عبارت دیگر، دانش آموزان همرنگ جماعت خواهند شد. شبیه به سایر افرادی خواهیم شد که با آنها هستیم.
البته ممکن است معلمان دارای تفاوت های موقعیتی و محیطی باشند. معلم دانش آموزان خردسال تر نسبت به دانش آموزان بزرگتر بایستی بیشتر قانون گذار و کمتر اجرایی باشند. معلم درس علوم ممکن است جزئی نگر تر از معلم دروس انسانی باشند و معلم دروس انسانی ممکن است آزادنگرتر از معلم علوم باشند. همچنین معلمانی که سابقه بیشتری دارند، دارای سبک بیشتر اجرایی، جزئی و محافظه کار می شوند.

بیشتر بخوانید:  درونگرا و برونگرا در کلاس درس : توصیه هایی به معلمان برای درخشش هر دانش آموز

تفاوتهای دانش آموزان

گروه های دانش آموزان نیز تفاوت دارند. به عنوان نمونه، هرچه سطح اقتصادی-اجتماعی پایین تر باشد، سبک قضاوتی، الیگارشی، جزئی نگر و محافظه کار بیشتر دیده خواهد شد. همچنین فرزندان دوم به بعد بیشتر از فرزند اول خانواده دارای سبک قانون گذارانه هستند.
مشخصا، چه دانش آموزان چه معلمان دارای سبکهای بسیار متفاوتی هستند. در بسیاری از کارگاه های آموزشی سبک تفکر مشاهده می شود، معلمانی که قبلا خود و همکارانشان را از نظر سبک تدریس هم نوع می دانستند، اما دارای سبک تفکر و تدریس کاملا متفاوتی هستند.

نکته آخر اینکه

هرچقدر تنوع روشهای تدریس معلم افزوده شود و وی سبک های تفکر مختلف دانشجویان را در آموزش و آزمون پوشش دهد، به زودی با پدیده ای جالب مواجه می شود؛ فراگیران فعال تر و باهوش تری در کلاس خود مشاهده می کند. در واقع این دانش آموزان قبلا هم در کلاس بودند، اما منتظر بودند که کشف شده و ارج نهاده شوند. منتظر یادگیری به سبک خود بودند.

با گوشی اسکن کنید
1 vote, average: 5٫00 out of 51 vote, average: 5٫00 out of 51 vote, average: 5٫00 out of 51 vote, average: 5٫00 out of 51 vote, average: 5٫00 out of 5

میانگین امتیاز 5٫00 از 5 با 1 رای
Loading...

نویسندگان:
ترتیب پیشنهادی بهینگی برای :

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که دیدگاه میگذارد

به من اطلاع بده
avatar
wpDiscuz