زمین لرزه : چیستی و چرایی؟ - بهینگی

زمین لرزه : چیستی و چرایی؟

33
0
اشتراک گذاری :
زمین لرزه : چیستی و چرایی؟

زلزله شناسی

زلزله شناسی علمی است که به ساختار زمین و مکانیسم وقوع زلزله می پردازد. از سوی دیگر مهندسی زلزله نیز که با تحلیل رفتار سازه تحت تاثیر ارتعاشات زلزله و طراحی لرزه ای آن سروکار دارد بر مبنای زلزله شناسی و زمین شناسی زلزله استوار است. در حقیقت پایه مهندسی زلزله، مطالعه حرکات زمین می باشد و برای به دست آوردن نیروهایی که یک سازه باید در برابر آن ها محاسبه و طراحی گردد لازم است ابتدا این حرکات مشخص گردد.

ساختار زمین

زمین جسمی تقریبا کروی به شعاع متوسط ۶۳۷۰ کیلومتر می باشد و ساختمان داخلی آن با روش های گوناگونی شناسایی می شود. مطالعه انتشار امواج در نقاط مختلف سطح زمین در اثر وقوع زمین لرزه یا منابع ارتعاشی دیگر، یکی از روش های بسیار مهم شناسایی ساختمان داخلی زمین است.زمین لرزه : چیستی و چرایی؟

زمین لرزه

زمین لرزه پدیده انتشار امواج در زمین به علت آزاد شدن مقدار زیادی انرژی ناشی از اغتشاش سریع در پوسته زمین یا در قسمت های بالایی گوشته در مدت کوتاه می باشد. محلی که منشاء زلزله بوده و تخلیه عمده انرژی از آنجا آغاز می گردد کانون زلزله و نقطه بالای کانون در سطح زمین مرکز زلزله نامیده می شوند.

در زمان وقوع زلزله در داخل پوسته زمین دو نوع حرکت موجی پیکری انتقال می یابد که مشتمل بر امواج طولی و امواج عرضی است. امواج دیگری در سطح پوسته منتشر می شوند که از نوع امواج سطحی بوده و شامل امواج رایلی و لاو می باشند.

سرعت امواج زلزله با ازدیاد فشار، افزایش و با ازدیاد درجه حرارت کاهش می یابند. قبل از وقوع زلزله معمولا لرزه های کوچکی به وقوع می پیوندد که به آن ها پیش لرزه می گویند و لرزه هایی که بعد از یک زمین لرزه بزرگ با شدت کمتر و در فاصله زمانی مختلف رخ می دهد پس لرزه نامیده می شود.

انواع زلزله بر مبنای عمق کانونی

۱- کم عمق با عمق کانونی کمتر از ۸۰ کیلومتر
۲- متوسط با عمق کانونی بین ۸۰ تا ۳۰۰ کیلومتر
۳- عمیق با عمق کانونی بیش از ۳۰۰ کیلومتر

اندازه زمین لرزه

اندازه زمین لرزه با شدت یا بزرگی آن تعریف می گردد.

شدت زمین لرزه

شدت زمین لرزه مقیاسی کیفی است که بر پایه برآورد شدت تکان های زمین از روی آثار خرابی بناهای ساخت بشر، تغییرات سطح زمین و دریافت احساس افراد تعریف می شود.
درجات شدت دارای تقسیم بندی ناپیوسته است. متداول ترین مقیاس شدت، مقیاس مرکالی اصلاح شده MMI می باشد. در این مقیاس شدت زمین لرزه در ۱۲ سطح قابل تعیین است، در ادامه جدولی از درجات ۱۲ گانه شدت زلزله در مقیاس مرکالی اصلاح شده در مقابل آثار قابل مشاهده و نیز محدوده شتاب حداکثر زمین حاصل از آن ها را آورده ایم.

زمین لرزه : چیستی و چرایی؟

بزرگی زمین لرزه

مقیاسی است که بر پایه اندازه گیری بزرگترین دامنه امواج ثبت شده در فاصله و شرایط خاص، محاسبه می شود. درجه های این مقیاس که دارای تقسیم بندی پیوسته است بر پایه لگاریتم مبنای ده محاسبه و تصحیحات لازم در رابطه با فاصله سطحی زمین لرزه تا ایستگاه در آن ها اعمال می شود. مقیاس های بزرگی متداول در زلزله شناسی عبارتند از:

۱- بزرگی ریشتر یا محلی
۲- بزرگی موج پیکری
۳- بزرگی موج سطحی

علل وقوع زمین لرزه

به طور کلی پوسته زمین از تعدادی صفحه که در کنار هم قرار گرفته اند تشکیل می شود که دریاها و خشکی ها روی این صفحات قرار دارند. حرارت داخل زمین عامل مهم ایجاد حرکات این صفحات می باشد. بررسی حرکت این صفحات در اصطلاح به تکتونیک صفحه ای مرسوم است.

در جایی که صفحات از هم دور می شوند شکاف ایجاد می شود و مواد خمیری ( لاوا ) وارد آن می شوند. قسمتی از لاواها از ترک بیرون می زند و به سرعت سرد و سخت می گردد و مقداری دیگر در داخل شکاف باقی مانده و به تدریج صفحات را از این شکاف ها به اطراف می راند. این خطوط به اسم لبه های سازنده صفحات ( مرزهای واگرا ) مشهور می باشند و شکاف وسط اقیانوس اطلس از این خطوط است.

در سمت دیگر صفحات به هم خورده و به پوسته زمین فشار می آورند و کوه های جدید به وجود می آورند که همین برخورد صفحه های ایران و عربستان و تشکیل سلسله کوه های زاگرس نمونه ای از چنین وضعیتی است؛ یا این که صفحه سنگین تر کف اقیانوسی به زیر صفحه قاره ای گرانیتی سبک تر فرو می رود و به جلو می خزد، این فصل مشترک ها محل فعل و انفعالات آتشفشانی و فعالیت های تکتونیکی شدید می باشند. زلزله ها بیشتر در لبه های فرورونده اتفاق می افتند تا لبه های سازنده پوسته.

زمین لرزه : چیستی و چرایی؟گسل

گسل های عمده مرزهای میان صفحات تکتونیکی مجاور هستند و صدها کیلومتر طول دارند. به علاوه گسل های متعدد کوتاه تری به موازات گسل های عمده یا منشعب از آن ها وجود دارد. بیش از ۹۰ درصد علل وقوع زلزله های تکتونیکی است ولی عوامل دیگری مانند آتشفشان ها، فروریختن غارهای عظیم زیرزمینی، لغزش زمین و انفجار نیز ممکن است سبب زمین لرزه گردند.

گسل ها را می توان بر اساس امتداد حرکت آن ها طبقه بندی نمود. به گسل هایی که حرکت نسبی زمین اطراف آن ها در صفحه ای افقی به موازات امتداد گسل روی می دهد گسل راستا لغز می گویند که این گسل ها می توانند راست گرد یا چپ گرد باشند.

در گسل های شیب لغز حرکت نسبی زمین اطراف در امتداد عمود بر امتداد گسل روی می دهد. گسل های شیب لغز به دو دسته گسل های عادی و گسل های معکوس قابل تقسیم هستند. در گسل های عادی دو طرف گسل از یکدیگر جدا می شوند در حالی که در گسل های معکوس دو طرف به سوی یکدیگر فشرده می شوند. راندگی، گسل معکوسی است که شیب کمی دارد. در بسیاری از موارد حرکات گسل ها به طور همزمان دارای مولفه های امتداد لغز و شیب لغز می باشد.

با گوشی اسکن کنید
"یک ستاره""دو ستاره""سه ستاره""چهار ستاره""پنج ستاره!"

اولین امتیاز را شما بدهید
در حال ثبت...

نویسندگان:
ترتیب پیشنهادی بهینگی برای :

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که دیدگاه میگذارد

به من اطلاع بده
avatar
wpDiscuz