رابرت جی استرنبرگ - روان شناس و نظریه پرداز معاصر هوش و سبک تفکر - بهینگی

رابرت جی استرنبرگ – روان شناس و نظریه پرداز معاصر هوش و سبک تفکر

91
0
اشتراک گذاری :
رابرت جی استرنبرگ - روان شناس و نظریه پرداز معاصر هوش و سبک تفکر

رابرت جی استرنبرگ در هشتم دسامبر سال ۱۹۴۹ در شهر نیوجرسی ایالت متحده آمریکا ‌به دنیا آمد. او در سال ۱۹۷۲ لیسانس هنر را از دانشگاه یل دریافت کرد و در سال ۱۹۷۵، دکترای روان شناسی را در دانشگاه استنفورد اخذ کرد. وی به عنوان پروفسور عالی‌رتبه‌ی روان شناسی و علوم تربیتی در دانشگاه یل فعالیت کرده و در زمینه‌ی هوش انسان، خلاقیت انسان، سبک‌های تفکر، ناتوانایی‌های یادگیری و عشق، مقالات فراوانی را به تحریر درآورده است.

امروزه، استرنبرگ را می‌توان به عنوان یکی از نظریه پردازان معاصر هوش در نظر گرفت که مانند دیگر نظریه پردازان معاصر خویش از قبیل گاردنر و کارول، به دنبال توسعه و بهسازی نظریه‌ی خویش است.

دوران کودکی

در آغاز ورود به مدرسه که استرنبرگ به دنیای جدید دبستان وارد شده بود، با آزمون عجیبی روبه رو شد. در این آزمون از وی خواسته شده بود تا آن را تکمیل کند و به علت حساسیت زیاد مادرش به عملکرد وی در این آزمون، او شب‌ها تا پاسی از نیمه شب بیدار می‌نشست و به مطالعه مشغول می‌شد. مادرش او را اجبار کرده بود که باید نمره‌ی بالایی را در این آزمون به دست آورد. این آزمون باعث شد تا استرنبرگ مسیر تحقیقاتی خویش را در زندگی بارور شغلی‌اش تعیین کند. آزمون فوق، استرنبرگ را دچار اضطراب می‌کرد و هنگامی که در حال انجام آن بود، اضطراب شدیدی را تجربه می‌نمود. رابرت جی استرنبرگ - روان شناس و نظریه پرداز معاصر هوش و سبک تفکر

از آن روز به بعد، استرنبرگ تصمیم گرفت تا با آن آزمون مقابله کند، زیرا بر آن باور بود که آزمون فوق توانایی اندازه گیری هوش را ندارد. آزمون فوق، آزمون هوش استنفورد- بینه بود.

استرنبرگ به مدت ۴۰ سال عقایدی را بر علیه آزمون‌های هوش مطرح کرد و اعتقاد داشت که آزمون‌های سنتی هوش نمی‌توانند ماهیت واقعی هوش را اندازه گیری کنند، زیرا که این آزمون‌ها بسیار جزئی نگر و محدودند، در حالی که ماهیت هوش بسیار پیچیده بوده و در زمان کمتر از یک ساعت، هرگز نمی‌توان آن را اندازه گیری کرد. این تجربه‌ی کودکی، از مهمترین عواملی بود که استرنبرگ را به سوی نظریه پردازی در حیطه‌ی هوش سوق داد.

بیشتر بخوانید:  بهره هوشی در کودکان : کودک من چه نشانه هایی از هوش و رشد عقلی را نشان می دهد؟

هوش بهر یا رفتارهای هوشمندانه؟

استرنبرگ، در سال ۱۹۶۸، پژوهشی را درباره‌ی شیوه‌های فراگیری هنر صورت داد و به دنبال شناسایی توانایی هوش و مهارت در فراگیری هنر بود. پس از مدتی، دریافت برای شناسایی ارتباط بین هنر و هوش بهتر است که میزان هوش هنرمندان را در رشته‌های متفاوت بررسی کند و به همین دلیل، گرایش خاصی را به اندازه گیری هوش نشان می‌داد.

وی به صورت دقیق تلاش کرد تا به جای استفاده از بهره هوشی، فهرست دقیقی را برای رفتارهای افراد تدوین کرده و از طریق آن بتواند رفتارهای هوشمندانه را شناسایی کند. استرنبرگ معتقد بود، آن چیزی که معرف هوش است، هوش بهر نمی‌باشد بلکه رفتارهای هوشمندانه معرفه‌ای دقیق از توانمندی هوشی است. او اعتقاد داشت، انسان باهوش فردی است که رفتار هوشمندانه داشته باشد نه اینکه تنها در آزمون‌های هوشی نمره‌ی بالایی کسب کند، بدین ترتیب بود که وی در سال ۱۹۷۰ به فرایندهای تحلیلی مرتبط با اجرای آزمون‌های هوشی پرداخت.

آثار مشهور استرنبرگرابرت جی استرنبرگ - روان شناس و نظریه پرداز معاصر هوش و سبک تفکر

از کتاب‌های معروف وی می‌توان به «هوش، پردازش اطلاعات و استدلال مقایسه‌ای»، در سال ۱۹۷۷ و کتاب معروف دیگرش به نام «فراسوی هوشبهر: نظریه‌ی سه وجهی هوش انسان» در سال ۱۹۸۵ و کتاب «تشبیهی از هوش: مفهوم هوش طبیعی» ‌در سال ۱۹۹۰ اشاره کرد.

در سال ۱۹۷۹، استرنبرگ به گونه‌ای دقیق‌تر به جنبه‌های کاربردی بودن هوش اشاره کرد و مطرح ساخت که هوش باید در محیط زندگی به کار برده شود و انسان باهوش فردی است که توانایی دارد در دنیای پیرامون خود، از هوش استفاده کرده و رفتار هوشمندانه‌ای را نشان دهد، زیرا این رفتار هوشمندانه است که وی را در زمینه‌های شغلی- تحصیلی با موفقیت روبه رو می‌سازد.

اندازه گیری هوش در محیط های شغلی

از سال ۱۹۸۲ تا ۱۹۹۳، می‌توان مسیر جدیدی را در فعالیت‌های استرنبرگ مشاهده کرد؛ مسیری که در آن به عنوان هوش شغلی یاد می‌شود.

این دیدگاه، باعث شد تا استرنبرگ در اندازه‌گیری هوش، آزمون‌های سنتی هوش را کنار گذاشته و برای اندازه گیری آن در محیط‌های شغلی، از فن پیشرفته‌ی روان سنجی، پورت فولیو یا مجموعه کارهای عملی استفاده کند. در این شیوه، از کارمندان خواسته می‌شود که براساس ویژگی‌های شخصی و علایق شغلی که دارند، بر طبق نیازهای شغلی، به خلق عقاید، تولید رفتارهای شغلی مناسب و حتی ایجاد اختراعات شغلی بپردازند و به اصطلاح از هوش خویش به صورت کاربردی استفاده کرده و آن را در محیط‌ های شغلی به شکوفایی برسانند.

امروزه، روش استرنبرگ در گزینش و حتی ارتقای نیروی انسانی سازمان‌های دولتی و خصوصی به کار برده می‌شود و می‌توان گفت که این دیدگاه از بازدهی قابل توجهی برخوردار است.

طبقه بندی رفتارهای هوشمندانه از دیدگاه استرنبرگ

در سال ۱۹۹۵، رابرت استرنبرگ مطرح کرد که برای فهرست بندی رفتارهای هوشمندانه می‌توان از سه طیف کلی استفاده کرد:

  • رفتارهای کلامی
  • رفتارهای اجتماعی
  • رفتارهای کاربردی

وی از طریق تحلیل مسیر بر روی ۱۴۵۶ نفر از کارمندان موفق، دریافت که رفتارهای کلامی و اجتماعی در محیط‌ های شغلی، به موفقیت شغلی مربوط نیست، بلکه مهمترین عامل تعیین کننده‌ی موفقیت شغلی همان رفتار کاربردی است و می‌توان آن را به عنوان بهره گیری از توانمندی‌های شناختی در زمینه‌های شغلی و پاسخگویی به نیازهای شغلی تعریف کرد.رابرت جی استرنبرگ - روان شناس و نظریه پرداز معاصر هوش و سبک تفکر

بیشتر بخوانید:  تفکر خلاق در کودکان (راهکارهایی برای پرورش ویژگی های خلاق در کودکان)

مطالعات استرنبرگ در زمینه خلاقیت کودکان

رابرت استرنبرگ، علاوه بر تحقیقات در زمینه‌ی هوش، به مدت سه سال، از سال ۱۹۹۳  تا ۱۹۹۶، با وندی ویلیامز همکاری کرده و تحقیقات فراوانی را درباره‌ی شناسایی خلاقیت کودکان انجام داده است.

استرنبرگ با همکاری ویلیامز از روش‌های گوناگونی برای توسعه‌ی خلاقیت دانش آموزان استفاده کرده و در سال ۱۹۹۶ تمامی دستاوردهای پژوهشی و کاربردی خویش را در کتاب «چگونه می‌توان خلاقیت دانش آموزان را توسعه داد؟» به چاپ رساندند. در این کتاب استرنبرگ مطرح می‌سازد که می‌توان خلاقیت را فراگرفته و از طریق تمرین، آن را توسعه داد.

روانشناسی عشق و رویکرد سه وجهی آن

از سال ۱۹۹۶ تا ۱۹۹۸، استرنبرگ علاقه‌ی شدیدی را به مبحث روابط بین فردی و عشق نشان داد و توانست نام خود را به عنوان یکی از نظریه پردازان روانشناسی عشق در تاریخ روان شناسی ثبت کند. علاوه بر آن، رویکرد سه وجهی را در حیطه‌ی عشق وارد کرده و در مفهوم سازی عشق از عناصر سه‌گانه‌ی صمیمیت، تعهد و شهوت، به عنوان عناصر سازنده‌ی عشق یاد کرد.

استرنبرگ علاقه‌مندی فراوانی را به فعالیت در انجمن‌های متفاوت نیز نشان می‌دهد. در حال حاضر، از او می‌توان به عنوان عضوی فعال در آکادمی آمریکایی هنر و علم، انجمن آمریکایی پیشبرد علم، انجمن روان شناسی آمریکا، جامعه‌ی روان شناسی آمریکا، انجمن تحقیقات علوم تربیتی آمریکا و جامعه‌ی تحقیق در حیطه‌ی رشد کودک  نام برد.

رابرت جی استرنبرگ - روان شناس و نظریه پرداز معاصر هوش و سبک تفکرمسیر تکاملی نظریه استرنبرگ

استرنبرگ، در سال ۱۹۷۷، نظریه‌ی خویش را مطرح کرده و در سال ۱۹۸۲ و پس از آن در سال ۱۹۸۵، بازنگری نهایی را در نظریه‌ی خویش اعمال ساخت. با این حال، در سال ۱۹۹۴ با انتشار کتاب «پژوهشی پیرامون ذهن انسان» عقایدش را به طور عمیق بازنگری کرد که تفاوت فاحش بین عقاید اولیه با نظریه‌ی نوینش را می‌توان در مسیر تکمیلی نظریه‌ی سه بخشی به سهولت مشاهده کرد.

در آغاز، استرنبرگ هوش را به عنوان رفتار انطباقی هدف محور، مطرح کرد (۱۹۷۷)، پس از آن هوش را به عنوان فرایندی در نظر گرفت که علاوه بر هدفمند بودن و جهت گیری انطباقی، به حل مشکلات پیرامون نیز معطوف است (۱۹۸۲)، ولی پس از مدتی، آن را به عنوان توانایی‌ای مطرح کرد که مجموعه‌ای از مهارت‌های شناختی بوده و به گونه‌ای تحلیلی و خلاقانه، با روندی کاربردی به سازگاری شخص و افزایش بازدهی تحصیلی، شغلی و مهارت‌های زندگی منجر می‌شود. (۱۹۸۵)

با مرور نقادانه در زمینه‌ی رویکرد استرنبرگ در حیطه‌ی عوامل سازنده‌ی هوش و جنبه‌های کاربردی آن، می‌توان دریافت که از دیدگاه استرنبرگ، انسان‌ها به عنوان موجوداتی فعال و پردازشگر اطلاعات شناخته می‌شوند که از یکسو تحت تأثیر محیط قرار داشته و از سویی دیگر به دنبال این می‌باشند تا بتوانند بر محیط پیرامون خویش فایق آیند.

سخن پایانی

در نهایت، می‌توان مطرح کرد که استرنبرگ نیز برخلاف پیشروان نهضت سنجش هوش، تأکید چندانی را بر اصول روان سنجی نداشته و براساس دستاوردهای تجربی، مطالعات نظری، پیشرفت‌های روان شناسی کامپیوتر و توسعه‌ی رویکرد خبرپردازی، به رویکرد خویش دست یافته و نظریه پردازی کرده است. وی از آزمون‌های هوشی، به شدت انتقاد می‌کند و همانند گیلفورد اعتقاد دارد که ماهیت هوش بسیار پیچیده است و به راحتی نمی‌توان تمامی ابعاد سازنده‌ی هوش را از طریق آزمون مداد-کاغذی که کمتر از یک ساعت به طول می‌انجامد، مشخص ساخت.

رابرت استرنبرگ به عنوان ۶۰ روانشناس برتر قرن ۲۰ انتخاب شده است.

وی با کارین استرنبرگ، روانشناس آلمانی ازدواج کرده است. حاصل این ازدواج  یک پسر و دو دختر می باشد. استرنبرگ از همسر اول خود نیز یک پسر و یک دختر دارد.

با گوشی اسکن کنید
1 vote, average: 5٫00 out of 51 vote, average: 5٫00 out of 51 vote, average: 5٫00 out of 51 vote, average: 5٫00 out of 51 vote, average: 5٫00 out of 5

میانگین امتیاز 5٫00 از 5 با 1 رای
Loading...

نویسندگان:
ترتیب پیشنهادی بهینگی برای :

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که دیدگاه میگذارد

به من اطلاع بده
avatar
wpDiscuz