تکنیک 5 چرا (5why): روش سریع برای پیداکردن علت ریشه ای مسائل و مشکلات - بهینگی

تکنیک ۵ چرا (۵why): روش سریع برای پیداکردن علت ریشه ای مسائل و مشکلات

اشتراک گذاری :

آیا تاکنون با مسائلی روبرو شده اید که بارها تکرار می شوند؟ مهم نیست که مساله را حل کرده اید یا نه، اما دیر یا زود دوباره همان مساله و مشکل تکرار می شود، شاید به شکل دیگر. راه حهای سریع (quick fixes) اگر چه راحت هستند اما اغلب فقط به صورت سطحی یک مساله می پردازند. یکی از ابزارهای ساده و قدرتمند کیفیت در حل ریشه ای مسائل، تکنیک ۵ چرا (۵why) می باشد.

بهینگی در این مطلب و ویدئوهای مرتبط به معرفی تکنیک ۵ چرا می پردازد که ابزاری ساده اما قدرتمند برای عبور از نشانه های بیرونی یک مساله تا رسیدن به علت های ریشه ای آن می باشد. به این ترتیب می تواند مساله را یکبار برای همیشه حل و فصل نمود.

تعیین علت ریشه ای : تکنیک پنچ چرا؟ (۵why)

پرسیدن چراها پشت سرهم تکنیک موردعلاقه بچه های کوچک است. سوالاتی که نهایتا صبر و حوصله شما را از بین خواهد برد. اما همین تکنیک یکی از ابزارهای کیفیت است. پنج چرا تکنیکی است که در شناخت مساله و آنالیز آن کاربرد جدی دارد.

با پرسیدن مکرر چرا ( ۵ بار یک قاعده تجربی خوب است)، شما می توانید از لایه های ظاهری یک پدیده عبور کرده و علت ریشه ای آن پدیده برسید. در اغلب موارد دلیل ظاهری یک عارضه می تواند شما را وادار به پرسیدن سوال بعدی کند. هرچند این تکنیک را ۵ چرا می گویند، اما شما ممکن است تعداد کمتر یا بیشتر از دقیقا پس سوال بپرسید تا موضوعات و دلایل مربوط به یک مساله را پیدا کنید.

بیشتر بخوانید:  مسئله در ذهن ما چگونه تفسیر می شود؟

تاریخچه ۵ چرا

ساکی شی تویودا یکی از پیشگامان انقلاب صنعتی ژاپن، این تکنیک را در سال ۱۹۳۰ ابداع نمود. او یک متخصص صنعت، مخترع و همچنین پایه گذار شرکت تویوتاست. روش وی در دهه ۱۹۷۰ مشهور شد و البته تویوتا همچنان این روش را استفاده می کند.

تویوتا دارای فلسفه “مشاهده از نزدیک(go and see)” است. یعنی تصمیم گیری آن بر مبنای شناخت عمیق از آنچیزی است که واقعا در کف کارخانه روی داده است.

تکنیک ۵ چرا با این فلسفه همخوانی دارد. خصوصا اینکه تکنیک ۵ چرا وقتی توسط افرادی که مستقیما با کار درگیر هستند، انجام میشود، منجر به نتایج بهتری نیز می شود. منطق این تکنیک ساده است: مساله موردنظر را بنویس و سپس ۵ بار (کمتر یا بیشتر) سوال چرا را بپرسید. زمانی که معیار یا ریشه مساله مشخص شد، به دنبال حل ریشه ای مساله باشید تا از تکرار آن مساله جلوگیری شود.

روش ۵ چرا در تولید ناب و در شش سیگما اغلب به عنوان یک ابزار کارآمد معرفی می شود.

تکنیک 5 چرا (5why): روش سریع برای پیداکردن علت ریشه ای مسائل و مشکلات

مزایای ۵ چرا

  • کمک به تعیین علت ریشه ای یک مساله
  • تعیین روابط بین علتهای ریشه ای مختلف یک مساله
  • یکی از ساده ترین ابزارها که کاربرد راحتی داشته و نیاز به تحلیل آماری ندارد

چه موقع ۵ چرا مفید است؟

  • وقتی در مسائل عوامل انسانی نیز موثر است
  • وقتی در مسائل چندین عامل و روابط بین آنها موثر است.
  • در عملیات روزمره کسب و کار می تواند استفاده شود.

اگرچه تکنیک ۵ چرا برای حل مساله، بهبود کیفیت و رفع مشکلات استفاده میشود، اما در مسائل ساده و با دشواری متوسط اثربخشی دارد. وقتی از ۵ چرا در بررسی مسائل پیچیده یا حیاتی استفاده می شود، بایستی دقت بیشتری به خرج داد.

تکنیک ۵ چرا ممکن است منجر به طی کردن یک مسیر یا تعداد محدودی مسیر در حل مساله شود، در حالیکه می تواند مسیرهای مختلفی برای وقوع مساله دشوار و پیچیده وجود داشته باشد. در چنین مساله هایی، روشهای با دامنه گسترده تر مانند تحلیل علت و معلول یا تحلیل حالات خرابی و اثرات آن موثرتر است. البته تکنیک ۵ چرا در اغلب مسائل پیچیده می تواند شروع خوبی برای شناخت بیشتر مساله باشد.

چگونه ۵ چرا را انجام دهیم؟

  1. مساله موردنظر را بنویسید. نوشستن مساله باعث میشود آن را به طور کامل تشریح کنید. همچنین  امکان تمرکز تیم روی یک مساله مشابه بوجود می آید.
  2. بار اول بپرسید چرا مساله رخ داده است و پاسخ را بنویسید.
  3. اگر پاسخ مرحله قبل علت ریشه ای را بیان نکرد، دوباره همان سوال چرا را برای پاسخ قبلی پرسیده و پاسخ چرای دوم را بنویسید.
  4. مورد شماره سه را ادامه دهید تا زمانی که تیم به این نتیجه برسد که علت ریشه ای مساله را مشخص کرده است. این کار ممکن است کمتر یا بیشتر از ۵ بار تکرار شود.

نمونه های و مثال هایی از ۵ چرا

مثال یک :

بیان مساله : مشتریان راضی نیستند چرا که محصولاتی باید بخرند که مشخصات موردنیاز آنها را برآورده نمی کند.

۱٫ چرا برای مشتریان محصول بعد ارسال می شود؟

  • زیرا تولید محصولات را با مشخصاتی میسازد که با آنچه مشتریان و بخش فروش توافق کرده اند، متفاوت است.

۲٫ چرا بخش تولید محصولاتی مطابق با مشخصات درخواستی بخش فروش می سازد؟

  • برای اینکه نماینده فروش به صورت شفاهی کار را برای سرپرست تولید شرح می دهد. در هنگام انتقال یا نوشتن مشخصات موردنیاز ممکن است خطا رخ دهد.

۳٫ چرا نماینده فروش از رویه تعیین شده برای ارسال مشخصات محصول استفاده نمی کند؟

  • زیرا این رویه نیاز به تایید مدیران فروش و تولید دارد و متجر به کند شدن فرایند تولید می شود، خصوصا اگر این مدیران سرشان شلوغ باشد یا در اداره نباشند.

۴٫ چرا تایید مدیران فروش و تولید برای شروع به کار نیاز است؟

زیرا مدیر فرئوش بایستی همواره از فروشهای به روز با خبر باشد که در جلسات با مدیرعامل در میان بگذارد.

در مثال فوق با ۴ عامل به این نتیجه رسیدیم که یک عملیات تایید که ارزش افزوده ای به محصول مشتری اضافه نمی کند، منجر به شکست در تحویل محصول مناسب به مشتری می شود.

بیشتر بخوانید:  سبک تفکر شما چگونه است

مثال دیگر: تکنیک 5 چرا (5why): روش سریع برای پیداکردن علت ریشه ای مسائل و مشکلات

۱٫ چرا ماشین خاموش شد؟

  • به خاطر تمام شدن بنزینبیان مساله: شما در راه محل کار هستید و ماشین وسط راه خاموش می شود.

۲٫ چرا بنزین تمام شد؟

  • به خاطر اینکه در راه بنزین نزدم.

۳٫ چرا امروز صبح بنزین نزدم؟

  • به خاطر اینکه پول نداشتم.

۴٫ چرا پول نداشتم؟

  • به خاطر اینکه همه ی پولها را دیشب در پارک بازی از دست دادم!

۵٫ چرا تمام پولهام رو دیشب از دست دادم؟

  • چون من در پارک معتاد بازی هستم!

جمله پایانی:

اگر سوال صحیح پرسیده نشود، به پاسخ صحیح نخواهیم رسید. سوالی که به نحو درست پرسید شود، اغلب منجر به پاسخ خود می شود. پرسیدن سوال همانند الفبای عارضه یابی است. فقط ذهنهای پرسشگر می توانند مساله را حل کنند. “ادوارد هودنت ( نویسنده)

 

با گوشی اسکن کنید
"یک ستاره""دو ستاره""سه ستاره""چهار ستاره""پنج ستاره!"

اولین امتیاز را شما بدهید
Loading...

نویسندگان:
ترتیب پیشنهادی بهینگی برای ابزارهای کیفیت:

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که دیدگاه میگذارد

به من اطلاع بده
avatar
wpDiscuz