تفکر خلاق در گرافیک : مقدمه ای بر خلاقیت در طراحی (معرفی کتاب) - بهینگی

تفکر خلاق در گرافیک : مقدمه ای بر خلاقیت در طراحی (معرفی کتاب)

139
0
اشتراک گذاری :
تفکر خلاق در گرافیک : مقدمه ای بر خلاقیت در طراحی (معرفی کتاب)

اگر بر این باور باشیم که خلاقیت اساسی ترین توانایی مغز بشر است که به وی قدرت تجسم، پیش بینی و ایجاد ایده ها را می دهد و انسان را از حیوان متمایز می سازد، این نکته را نیز پذیرفته ایم که قدرت خلاقیت در همه افراد بشر کم و بیش وجود دارد و تنها مختص افراد تیزهوش و با استعداد نیست. تفاوت افراد خلاق با غیر خلاق ها در آن است که خلاق ها بر اساس فکرها و ایده های نوی خود عمل می کنند و غیر خلاق ها به ایده های خود اهمیت نداده و از آن استفاده نمی کنند.

بررسی های عملی هم بر این نکته تاکید دارند که خلاقیت مختص گروهی خاص نیست و تمامی مردم کم و بیش از این موهبت الهی برخوردارند. تنها میزان پشتکار و کوشش افراد است که در بروز آن موثر می افتد نه استعداد درونی شان.

خلاق بودن را نباید با پر استعداد بودن یکی دانست، زیرا خلاقیت مقدمه ای جدا از استعداد و هوش به شمار می آید. به عبارت دیگر بهره هوشی بالا لزوما دلیلی بر قدرت خلاقیت بالا نیست.

باید به یاد داشته باشیم که نامتعارف بودن نیز با خلاقیت یکی نیست. هر چند دیده شده که افرادی با خلاقیت بالا دارای شرایطی نامتعارف بوده اند همچون “ونگوگ” که گوش خود را برید یا “ادگار دگا آلن پو” که به شدت افسرده و الکلی بود.

منشاء خلاقیت

ساده ترین و عمومی ترین نمود خلاقیت در بین تمامی انسانها از دوران اول تا کنون منتج از شرایط طبیعی بوده. ابرها و ستاره ها دل مشغولی های خوبی بوده اند تا تصاویر ذهنی بدیعی را خلق کنند. ابرها در هیبت خرس و اسب، مادر و کودک و … و ستاره هایی به شکل شیر، خرس و عقرب، شاید برای اولین بار در حال استراحت و نگریستن به آسمان شکل گرفتند. رفته رفته همین ابرها و ستاره ها در آثار نوین نمودی نو یافتند.تفکر خلاق در گرافیک : مقدمه ای بر خلاقیت در طراحی (معرفی کتاب)

کتاب تفکر خلاق در گرافیک به متخصصین رشته های طراحی، گرافیک و دیگر علاقه مندان، فرآیند تفکر خلاق و مثبت و فراتر از چهارچوب اشیاء و نوآوری در طرح را می آموزد، تا با استفاده از این مهارت ها به نتایج مطلوبی در گرافیک دست یابند.

باید توجه داشت که خلاقیت، فرآیند پیچیده و گسترده ای است که ایده ای خلاق از دل آن بیرون می آید. در ادامه مطلب شما را با مبحثی از این کتاب آشنا می کنیم که به توصیف خلاقیت پرداخته و آنرا در هنرهای کاربردی همچون گرافیک، بسیار مهم قلمداد کرده است.تفکر خلاق در گرافیک : مقدمه ای بر خلاقیت در طراحی (معرفی کتاب)

اگر پذیرفته باشیم که می توانیم خلاق باشم به ملزوماتی نیاز داریم

به یاد داشته باشید که در هر سفری توشه راه ضرورت آغاز سفر می باشد. پس با افزایش شناخت نسبت به فنون و عناصر بصری، خود را برای خلق یک اثر گرافیکی آماده کنید.

نقطه، خط، شکل، جهت، سایه روشن یا رنگمایه، رنگ، بافت، بعد، مقیاس و حرکت از ملزومات اولیه این راه می باشند. با تسلط یافتن بر ویژگی های هر یک از این عناصر و چگونگی بهره برداری از آنها قادر خواهید بود هزاران صفحه با هزاران اندیشه متفاوت خلق کنید. این مسیر از سادگی و صراحت آغاز می گردد و تا پیچیدگی امتداد می یابد.

در مرحله بعد هنرمند طراح باید افکار خلاقانه و ذهنی خود را به نحوی که دیگران نیز بتوانند با آن ارتباط برقرار کنند تجسم بخشیده و در معرض دید مخاطبان قرار دهد. در این مرحله است که خلاقیت طراح بروز می کند. تقویت تعدادی از باورها و درونی شدن آنها موجب خلق آثاری برتر می شود. باید بپذیریم که از حداقل ها، امکان آفرینش حداکثرها فراهم می آید. پس هر چیزی می تواند موضوع و شیئی منحصربفرد باشد. حال با پذیرش این اصول با موضوعتان زندگی کنید و آنرا از زوایای متفاوت بررسی کنید.

مراقب باشید و در دام روزمرگی تان نیفتید، مبادا چنگال را تنها چنگال و قاشق را تنها قاشق ببینید.تفکر خلاق در گرافیک : مقدمه ای بر خلاقیت در طراحی (معرفی کتاب)

بیشتر بخوانید:  تفکر خلاق ، معجونی از انواع تفکرات برای غلبه بر محدودیت های ذهنی

تصورتان را برای رسیدن به خلاقیت به کار بگیرید

تصور که خلاقیت یکی از اشکال آن است دارای دامنه ای گسترده و وسیع است. گونه هایی از تصور غیر قابل کنترل، آزار دهنده و بی فایده اند، برخی دیگر تاحدودی خلاق به شمار می آیند و شماری دیگر واقعا خلاقند.

شکل های ناسالم قدرت تصور مانند خیالات، پندارهای خود بزرگ بینی، عقده های سادیسمی و بیماری های روحی از نوع غیر قابل کنترل هستند. هذیان و کابوس، خواب و رویا، خیالات واهی چه در جهت دلخوشی های بی مورد چه در مسیر افکار مشوش و ناراحت کننده از انواع دیگر تصورات غیر خلاق می باشند؛ نگرانی و افسردگی نیز از دیگر نمودهای تصور غیر خلاق می باشند.

پس مراقب باشید تصورات غیر خلاق شما را بازی ندهند.

اما انواع دیگری از قدرت تصور که قابل کنترل می باشند در بیشتر مواقع لذت بخش و مثبت می باشند. از این دست میتوان به تصورات “حدس زننده” که حافظه در آن نقش چندانی ندارد اشاره کرد یا دیدن ذهنی جایی که تاکنون به آن مکان نرفته اید و آنرا در مخیله خود حدس زده اید. آنگونه که از روابط فی مابین و ارائه شده تصویری ذهنی می سازیم، که البته گاهی عین واقع و گاهی فراواقع است.

بهره گیری از تصورات مخاطبین

گاهی در فرآیند یک کار تبلیغاتی ما از داشته های ذهنی مخاطبینمان بهره می بریم و در واقع آنان را در برداشت از موضوع سهیم می کنیم. استفاده از کدها و تصاویر آشنا برای نمایش یک پیام تبلیغاتی از این دست می باشد.

تصور ساختاری هم نوع دیگری از تصور خلاق است که میتوان آنرا به عنوان حسی ذاتی برای تجسم اشکال سه بعدی و ساخت تصویری واضح و سه بعدی در چشم و مغز از یک سطح دو بعدی تعریف کرد.

در فضای ذهنی تان با افزودن نماهای جانبی به نمای روبروی فرم مسطح و ایجاد ضخامت به فرم حجم دسترسی پیدا کنید. اکنون شکلتان سه بعدی به نظر می رسد. از آنجا که فرم سه بعدی فقط از نمای روبرو دیده نمی شود این امکان را به ما می دهد تا آنرا از نقاط و زوایای بسیاری به شکل مطلوب مشاهده کنیم. توجه کنید که بین تفکر دو بعدی و سه بعدی تفاوتی در طرز تلقی وجود دارد. طراح سه بعدی باید توانایی تجسم ذهنی کل فرم را داشته باشد تا بتواند آنرا در ذهن خود در تمام جهات بچرخاند.

اختراع یا اکتشاف

برای بازنمایی تصورات خلاقمان باید در مرحله اول به جستجو پرداخته و آنچه را ناشناخته و جدید است پیدا کنیم. این گام اکتشاف است نه اختراع.

تفکر خلاق در گرافیک : مقدمه ای بر خلاقیت در طراحی (معرفی کتاب)

به دنبال این کشف مرحله تغییر اتفاق می افتد. در این زمان کاری ماوراء اکتشاف انجام می پذیرد و ایده هایی که قبلا وجود نداشته بوجود می آید، در این حالت اختراع صورت گرفته. برخلاف دیگر اشکال تصور (از نوع غیر خلاق)، شکل خلاق به ندرت به خودی خود کار می کند. در اینجا کوشش و هدف برای رسیدن به پاسخ اهمیت می یابد.

مسیر خلاقیت را چگونه طی کنیم؟

خلاقیت عبارت است از توانایی ایجاد راه حل های بدیع در مسائل یا موقعیت های متفاوت در حد توان انسان. این توانایی از قابلیت های اساسی ذهن انسان است، که می تواند به وی در توسعه امکانات، حل مشکلات و تغییر دیدگاه هایش یاری رساند.

خلاقیت قدرت تصوری است که آینده نگری می کند، پیش بینی می کند، تهیه و تکمیل می کند، برنامه ریزی و اختراع می کند، سپس مساله را حل می کند، کار پیش می برد و ابتکار می کند، محرک آن، حرفه ای درونی و اسرارآمیز است که هیچ نمی دانیم.

بیشتر بخوانید:  خلاقیت و نوآوری

فرایند حل خلاق مسائل در شرایط ایده آل شامل پنج مرحله است:

۱- ارائه مساله و اولین بینش

در این مرحله وظیفه تعیین می گردد و نطفه آفرینش بسته می شود، این همان لحظه ای است که آفریننده و فرد خلاق به اولین بینش و ریزش فکری خود دست می یابد.

۲- آمادگی

در این مرحله تمامی اطلاعات و منابع که جهت حل مساله لازم است جمع آوری شده. به عبارت دیگر شناسه ی اثر شکل گرفته و یادداشت برداری ها آغاز می گردد. طراح بایستی تمامی امکانات مورد نیاز اعم از داده های نوشتاری، تصویری، تجربه های فردی و … را جمع آوری کند تا زمینه ذهنی کار ایجاد شود.

آشنایی و بررسی ایده های خلاق گذشته برای رسیدن به ایده هایی بهتر ضروری به نظر می آید. در این مرحله دانش گذشته بر موضوع و دانشی که اکنون به آن دست یافته ایم هر دو اهمیت دارد.تفکر خلاق در گرافیک : مقدمه ای بر خلاقیت در طراحی (معرفی کتاب)

۳- ایده یابی و لحظه ی الهام

این همان مرحله ای است که مردم به عنوان خلاقیت می شناسند و فرآیند خلاق به اوج خود می رسد. در این مرحله همه چیز در جای خود قرار می گیرد و اندیشه ی شما تکمیل می گردد و مفهوم اصلی نمودار می شود.

مرحله ی ایده یابی خود دارای دو مرحله است: مرحله ایده سازی که در آن ایده هایی آزمایشی به عنوان سرنخ های ممکن تدبیر می شود و دیگر ایده پروری که با انتخاب از بین ایده های ممکن، ترکیب آنها و به جریان انداختن مجدد از طریق تغییرات به هدف دسترسی پیدا می شود.

۴- ارزیابی

در این مرحله امکانات مختلفی که در مرحله سوم ایجاد شده مورد ارزیابی قرار می گیرد. اغلب اتفاق می افتد که شخص بین مرحله ی ایده یابی و ارزیابی در رفت و برگشت است. در این مرحله فرد خلاق می بایست با قوه ی قضاوت خود ایده هایی که بهتر پاسخگوی نیازها و هدف های وی هستند را انتخاب کرده و آنها را مورد تحلیل قرار دهد. ارزیابی ایده ها می تواند فردی یا گروهی باشد.

۵- نتیجه و گزینش

در این مرحله یا رسیدن به پاسخ روشن و منطبق بر سوال و طرح مساله حاصل می گردد یا نیاز به مرور مجدد بر موضوع می باشد.

عوامل موثر بر خلاقیت چیستند؟

پاسخ به این سوال که چه عواملی بر خلاقیت ما اثر می گذارند راه رسیدن ما به تفکر خلاق را سهل تر می کند. ویژگی های شخصی، محیط اجتماعی و واکنش افراد می تواند به رشد و پرورش خلاقیت یاری رسانده و یا آنرا کاهش دهد.

۱- میزان مهارت

داشتن مهارت لازم و شناخت کافی از مسیری که در آن گام نهاده ایم و آشنایی با عناصر مهم و سازنده آن رکنی اساسی است. برای مثال زمانی که به یک طراح گرافیک سفارش پوستر داده می شود، اگر طراح به تمامی چند و چون کار، آگاه نباشد و در عین حال معیارهای زیبای شناسانه را نشناسد، موفق نخواهد بود.

۲- ویژگی های شخصیتی

ویژگی های شخصی هر فرد اعم از پشتکار، استقلال، تحمل، صبر، خطر کردن، عبور از حس سرخوردگی، مقابله با موقعیت های مبهم می تواند بر چگونگی فرآیند خلق اثر، تاثیر بسزایی بگذارد. از دیگر سو علاقه به همرنگ شدن، کم رویی، دلسردی، فقدان تشویق، همه و همه خلاقیت را ضعیف می کند و مجددا طراح کم رغبت و بی حوصله و سرخورده از انجام نیافتن اثر به اجرایی بی ارزش دست می زند.تفکر خلاق در گرافیک : مقدمه ای بر خلاقیت در طراحی (معرفی کتاب)

۳- عادت های پیشین

باید مراقب بود. گاهی تکرار عادت ها و روش گذشته مرز خلاقیت را کوتاه می کند و خروجی هایی یکنواخت و بی ارزش را باعث می شود. هر اثری سیر و مسیری جدید را طلب می کند تا با جستجوی راه حل های تازه به خلقی جدید دست یابیم.

۴- به تعویق انداختن ارزیابی

مغز انسان اساسا دارای دو جنبه است.

  •  مغز خلاق قضاوت کننده که تجزیه و تحلیل کرده، سپس مقایسه کرده و در انتها انتخاب می کند.
  •  مغز خلاق که مطالب را مجسم نموده، پیش بینی کرده و ایده ایجاد می کند.

باید مراقب باشیم که با یک قضاوت عجولانه خلاقیتمان را محدود نکنیم.

۵- انگیزه

همواره انگیزه ها چه بیرونی و درونی موجب افزایش قدرت خلاقانه فرد می شوند. با ایجاد انگیزه دلسردی دور می شود و تفکر خلاق رشد می یابد.

۶- داشتن فکر باز

هر لحظه از زمان، امکان ظهور اندیشه ای خلاق وجود دارد. مداد یا هر وسیله ی ثبت اثر را در کنار خود داشته باشید تا به موقع ذهنیت تان را پیاده سازی و ترسیم کنید. چون بعضی شرایط دوباره دست نمی دهند.تفکر خلاق در گرافیک : مقدمه ای بر خلاقیت در طراحی (معرفی کتاب)

۷- بهره گیری از اشتباهات

فکر خلاق خطاپذیر است و خطا کردن را عیب نمی داند. پس از خطاها نهراسید چون گاهی اوقات لغزش قلم یا اختلاط یک رنگ می تواند بهانه ی خوبی برای یک نگاه متفاوت و خلاقانه باشد.

۸- کوشش و پشتکار

ذهن بدون هیچ تکاپویی مسیرهای غیر خلاق و تکراری را طی می کند. اما یافتن راه حل های بدیع و رسیدن به تصوری خلاق نیاز به کوشش و پشتکار در تجربه اندوزی و جمع آوری اطلاعات و … دارد.

۹- رقابت

اکثر افراد پذیرای ورود به مرحله رقابت و ارزیابی نمی باشند و این مرحله گاهی هراسی را به آنها وارد می کند که موجب توقف در تفکر خلاق می شود. چگونگی صحنه ی رقابت اهمیت ویژه دارد.

با گوشی اسکن کنید
"یک ستاره""دو ستاره""سه ستاره""چهار ستاره""پنج ستاره!"

اولین امتیاز را شما بدهید
Loading...

نویسندگان:
ترتیب پیشنهادی بهینگی برای :

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که دیدگاه میگذارد

به من اطلاع بده
avatar
wpDiscuz