بهره وری عوامل تولید (قسمت چهارم): بهره وری سرمایه ، انرژی و مدیریت - بهینگی

بهره وری عوامل تولید (قسمت چهارم): بهره وری سرمایه ، انرژی و مدیریت

اشتراک گذاری :
بهره وری عوامل تولید (قسمت چهارم): بهره وری سرمایه ، انرژی و مدیریت

در قسمت های پیشین این موضوع به شرح سه عامل مهم در بهره وری تولید از عوامل شش گانه آن پرداختیم. در این مطلب قصد داریم سه عامل مهم دیگر در بهره وری (سرمایه، انرژی و مدیریت) را بیان کنیم.

بهره وری سرمایه

سرمایه یکی دیگر از عوامل تولید است که بدون آن هیچ گاه کار تولید آغاز نخواهد شد. اهمیت و نقش سرمایه ها در صنعت بر کسی پوشیده نیست و می دانیم که پشتیبانی و تامین سایر عوامل تولید توسط سرمایه انجام  می گیرد.

در مدیریت علمی امروز، مفهوم تولید ثروت و سنجش ارزش  افزوده آن استفاده وسیعی دارد. از آنجا که ارزش افزوده نیز معیار مناسبی برای بازدهی را فراهم می سازد، میتوان از آن برای سنجش بهره وری نیروی انسانی برحسب اینکه کارگر چقدر ثروت تولید می کند، استفاده نمود.

مقایسه این نسبت بین شرکتها و صنایع نیز امکان تعیین اثرات نسبی عواملی مانند دارایی های مرئی خالص به ازای هر کارگر را بر روی بهره وری فراهم می سازد و این امر به نوبه خود سنجش منابعی از بهره وری سرمایه را میسر می کند.

اگر بخواهیم تعریفی از بهره وری در سرمایه ارائه دهیم می توانیم آنرا حاصل تقسیم ارزش افزوده حاصله بر سرمایه بکار رفته در تولید بنامیم و همانطور که از تعریف آشکار می شود برای افزایش سرمایه، باید سعی کرد تا از سرمایه های ثابت ارزش افزوده بیشتری کسب نمود و یا در کسب ارزش افزوده ثابت سرمایه بکار رفته را به حداقل رساند.

بهره وری عوامل تولید (قسمت چهارم): بهره وری سرمایه ، انرژی و مدیریت

موانع بهره وری سرمایه در کشور

مشکلات ارزی

یکی از مسائلی که در سالهای اخیر دامنگیر ما شد این بود که به علت مشکلات ارزی و سایر موانع تولید بسیاری از سرمایه های کشور که در ایجاد صنایع بکار رفته بود از بهره برداری خارج شد و تعطیلی بسیاری از کارخانجات در راستای همین مشکلات بود که مهمترین دلیل آن را میتوان کاهش درآمد ارزی کشور و قطع واردات مواد اولیه و قطعات دانست. این برای صنایع ما که اکثرا کار مونتاژ صورت می دادند به منزله تعطیلی یا کاهش شدید ظرفیت تولید بود.

قیمت زمین

موضوع دیگر این است که در زمان تاسیس این کارخانجات که اکثرا به سه دهه قبل برمی گردد زمین بسیار ارزان بود و به همین لحاظ موسسین آنها سطح وسیعی را به فضاهای کارخانه اختصاص می دادند ولی اکنون که به علت ترقی شدید قیمت زمین در چند سال اخیر سرمایه بکار رفته در زمین های کارخانجات رقم عظیمی را تشکیل می دهد و باعث شده که بهره وری سرمایه به شدت کاهش بیابد.

وسایل حمل و نقل

نکته دیگری که باعث کاهش شدید بهره وری سرمایه می شود موضوع وسایل حمل و نقل است. امروزه با تخصصی تر شدن امور بهتر است که کارخانجات از خرید وسایلی نظیر اتوبوس و مینی بوس حتی الامکان خودداری نموده و حمل و نقل کارکنان خود را به شرکتهای تخصصی این امر واگذار کنند.

بیشتر بخوانید:  سرمایه گذاری ، شناسایی بازده و ریسک های سرمایه گذاری
اصولا وجود سرمایه های بالا و اضافه بر نیاز به دو صورت به منابع مالی شرکتها لطمه وارد می کند:

نخست آنکه به دلیل استهلاک از قیمت آنها کاسته می شود.

دوم آنکه شرکت از سودی که می توانست در صورت بکارگیری صحیح آنها بدست آورد محروم می ماند.

بهره وری عوامل تولید (قسمت چهارم): بهره وری سرمایه ، انرژی و مدیریتذکر این نکته ضروری است که هنگامیکه به مقایسه شرکتهای تولیدی داخلی با مشابه آنها در خارج از کشور می پردازیم، می بینیم که بسیاری از شرکتهای خارجی با وجودی که کشور آنها خود تولیدکننده اقلام سرمایه ای است کمتر سرمایه خود را به آن اختصاص داده اند.

به عنوان مثال میتوان از شرکتهای ژاپنی یاد کرد که اتومبیل کمتری دارند و حتی در مورد کامپیوتر نیز که این روزها خرید آن بخصوص در مدلهای بالا در صنعت ما مرسوم شده است می بینیم که آنها با تعداد کمتری کامپیوتر و بهره وری بالاتر از آنها کار می کنند که فی الواقع جای تامل و تاسف دارد.

مهمترین راهی که در کشورهای صنعتی برای افزایش بهره وری سرمایه ها یافته اند، بیکار نگذاشتن این سرمایه ها و یافتن راه هایی برای گردش سریعتر این سرمایه هاست.

موقعی که یک واحد صنعتی تاسیس می شود باید بررسی های کاملی بر روی بازار محصول انجام گیرد تا به اتلاف سرمایه های بکار رفته منجر نشود.

بیشتر بخوانید:  فلسفه های مدیریت بازاریابی (بخش دوم) : گرایش محصول و گرایش فروش

بهره وری انرژی

انرژی را میتوان عامل به حرکت درآورنده چرخهای تولید دانست. میتوان آنرا نسبت ارزش افزوده حاصله به قیمت انرژیهای مصرفی دانست.

در کشورهای غربی انرژی سابقا مقام جداگانه ای در میان عوامل تولید نداشت اما پس از بحرانهای نفتی در ۱۹۷۳ و ۱۹۷۹ که به “شوک نفتی” مشهور شد بحث ویژه ای برای آن در صنایع باز شد و سعی در افزایش بهره وری از انرژی و یافتن انرژیهای جایگزین برای نفت نمودند.

در کشور ما ایران نیز تا به حال انرژی رقم پایینی از هزینه های تولید را به خود اختصاص داده و این به دلیل یارانه ای بود که از طرف دولت بر روی برق و سوخت مصرفی می شد اما اکنون که سیاستهای جدید در جهت حذف این نوع یارانه ها حرکت می کند، چنانچه قرار باشد که انرژیها به قیمت تمام شده به مصرف کننده تحویل شود قطعا در اینجا نیز انرژی بصورت یکی از اقلام عمده هزینه در خواهد آمد و بهره وری در آن اهمیت ویژه ای خواهد یافت.

بهره وری عوامل تولید (قسمت چهارم): بهره وری سرمایه ، انرژی و مدیریتنکات مهم در مورد افزایش بهره وری انرژی

نوع انرژی مصرفی

انتخاب شرایط کشور ما ممکن است کاملا متفاوت باشد. بنابراین چه خوب است که مسئولین صنایع ما به بازنگری نوع انرژی کارخانجات بپردازند و هرجا که نیاز است به تغییر آن اشتغال ورزند.

به عنوان مثال اگر کارگاهی مستقیما به مصرف سوخت های فسیلی اقدام می کند در حالیکه برق با شرایط مساعدتری در اختیار دارد از آن استفاده نماید.

ماشین آلات

تنظیم ماشین آلات و کوره ها و دیگر مواردی که از انرژی استفاده می کنند از اهمیت خاصی برخوردار است. گاهی دیده می شود که ما در خانه هوا را بقدری گرم می کنیم که مجبوریم پنجره ها را هم باز نگه داریم و یا آب را جهت استفاده جوش می آوریم و سپس با آب سرد مخلوط می کنیم!

این اشتباهات در صنعت نیز کم و بیش مرسوم است ولی باید توجه داشت که هر فرآیند در حداقل درجه حرارت موردنیاز خود انجام شود.

مصرف انرژی

نکته دیگر بهینه سازی مصرف انرژی است که در مورد سوختهای فسیلی اهمیت ویژه ای دارد و سوزاندن ناقص نفت بر اثر خرابی مصرف کننده ها یا به هر دلیل دیگر علاوه بر هزینه زیادتر باعث آلودگی محیط زیست و مشکلات ناشی از آن می گردد.

بهره وری عوامل تولید (قسمت چهارم): بهره وری سرمایه ، انرژی و مدیریتتسهیلات قانونی

تلاش در جهت استفاده از تسهیلات قانونی دولتی نظیر ارزانتر بودن برق در ساعات خاصی از شبانه روز و … نیز حائز اهمیت است.

بهره وری مدیریت

کلیه مواردی که تا بحال برای افزایش بهره وری در عوامل تولید نام بردیم بستگی به انجام شدن خود به نحو مطلوب و کامل دارند تا بتوانند منجربه افزایش بهره وری گردند، در غیر اینصورت خود این سیستمها و روش ها باعث اعمال هزینه های سربار بیشتری بر سازمان شده و نهایتا بهره وری را کاهش خواهند داد.

حال اگر سوال شود چه کسی مسئول اجرای صحیح این روشهاست قطعا همه پاسخ خواهند داد: “مدیریت سازمان”، پس این مدیر است که باید با اعمال مدیریت خود سازمان زیر دستش را همواره پویا و در حال تکامل و بهبود مستمر نگه دارد.

بیشتر بخوانید:  فرمانهای امام علی(ع) به مدیران : مدیریت امانت است

برنامه دولت

دولت جمهوری اسلامی پس از آنکه در برنامه اول سرمایه گذاریهای زیادی روی ایجاد و تاسیس واحدهای صنعتی و خرید ماشین آلات و امور سخت افزاری انجام داد. در برنامه دوم توجه خاصی را به برنامه های نرم افزاری نظیر آموزشهای سطوح مختلف و بالا بردن سطح تحصیلات مدیران و حذف زوائد و قوانین دست و پاگیر اداری مبذول داشته است. برگزاری سمینارها و دوره های آموزشی متعدد ازجمله این فعالیت هاست.

باید به شرایط خاص هر واحد صنعتی توجه داشت زیرا اگر بخواهیم با پیشنهادات کلیشه ای و ثابت به سراغ همه مدیران برویم و خواستار آن شویم که با انجام آنها بهره وری را افزایش دهند، قطعا در اکثر موارد یا مدیر تسلیم تقاضای ما نمی شود و یا اینکه تغییر مثبتی را در کارخانه شاهد نخواهیم بود.  بنابراین باید سراغ تک تک واحدها رفت، مشکلات آنها را شناخت و بطور خاص و موردی با آنها برخورد نمود.بهره وری عوامل تولید (قسمت چهارم): بهره وری سرمایه ، انرژی و مدیریت

در مقابل صاحبان و مدبران صنایع نیز باید توجه داشته باشند که تنها چیزی که قادر است آنان را قادر به پایداری در برابر وضعیت رقابتی بازارهای جهانی نماید استفاده از سیستمها و روندهای مدیریتی کارآمد و بکارگیری مدیران متخصص است.

با گوشی اسکن کنید
1 vote, average: 5٫00 out of 51 vote, average: 5٫00 out of 51 vote, average: 5٫00 out of 51 vote, average: 5٫00 out of 51 vote, average: 5٫00 out of 5

میانگین امتیاز 5٫00 از 5 با 1 رای
Loading...

نویسندگان:

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که دیدگاه میگذارد

به من اطلاع بده
avatar
wpDiscuz