برنامه ریزی استراتژیک، تعریف، ویژگی ها و انواع آن - بهینگی

برنامه ریزی استراتژیک، تعریف، ویژگی ها و انواع آن

416
0
اشتراک گذاری :
برنامه ریزی استراتژیک، تعریف، ویژگی ها و انواع آن

برنامه ریزی استراتژیک(strategic planning)

با توجه به سرعت تغییرات، تکنولوژی و پیچیدگی آن ها در جوامع و سازمانهای امروزی و وجود رقابت در تولید و فروش محصولات و ارائه خدمات ، نیاز به برنامه ریزی های بلند مدت و استراتژیک جهت پایش محیط و تدوین استراتژی های آینده نگرانه در سازمان ها ضروری می باشد.

تمامی سازمانها برای ایجاد مزیت رقابتی و شایستگی های متمایز جهت ارائه محصولات و خدمات در دنیای رقابتی پر چالش و پیچیده امروزی نیاز به مدیرانی عالی دارند تا با مهارت های برنامه ریزی استراتژیک سازمان را جهت نیل به اهداف سازمانی هدایت کنند. برای این منظور علم و آگاهی و دانش در زمینه برنامه ریزی استراتژیک و اشراف به تعاریف و مدلهای مختلف برنامه ریزی استراتژیک باعث خواهد شد تا مدیران عالی با توجه به نقاط قوت وضعف سازمان و فرصتها و تهدیدات محیط با دیدی آینده نگرانه و بلند مدت سازمان را در عرصه رقابت پیروزمندانه به سمت رسالت و فلسفه وجودی سازمانی رهبری کنند . لذا سازمانها با توجه به تغییرات سریع تکنولوژیکی و تغییر نیازهای مشتریان و کارکنان، کمبود منابع و افزایش قیمت مواد اولیه و…، با عدم ثبات و تحولات آنی مواجه شده اند که توجه به برنامه ریزی استراتژیک را ضروری می سازد.

برنامه ریزی استراتژیک، تعریف، ویژگی ها و انواع آن

۱)تعریف برنامه ریزی استراتژیک

یک برنامه ریزی استراتژیک ابزار مدیریتی توانمندی است که برای کمک به شرکت ها طراحی میشود تا آنها به صورت رقابتی خود را با تغییرات پیش بینی محیط تطبیق دهند. خصوصاً فرآیند برنامه ریزی استراتژیک یک نگرش و تجزیه و تحلیل از شرکت و محیط مربوطه به آن ارائه می کند، شرایط فعلی شرکت را توضیح می دهد و عوامل کلیدی موثر بر موفقیت آن را شناسایی می کند.

برنامه ریزی استراتژیک فرایند تغییر سازمانی مستمر و پیچیده است، برنامه ریزی استراتژیک؛ نگاه به آینده دارد و تمرکز به آینده پیشی بینی شده است، درصدد خلق آینده سازمان بر مبنای آن چیزی است، که احتمال می رود در آینده ایجاد شود و برمبنای تجزیه و تحلیل روندها و سناریو های پیش بینی شده برای گزینه های ممکن در آینده است، نیز برمبنای تجزیه و تحلیل داده های داخلی و خارجی است،منعطف و متمایل به ایده تصویری بزرگ از آینده سازمان می باشد، برنامه ریزی استراتژیک سازمان را با محیطش تطبیق می دهد، زمینه ای برای دسترسی به اهداف ایجاد می کند، چارچوب و جهتی برای سازمان فراهم می سازد تا به آینده دلخواه خود برسند. چارچوبی بوجود می اورد که با تجزیه و تحلیل کامل سازمان، محیط داخلی و خارجی و پتانسیل سازمان، می توان به مزیت رقابتی دست یافت.

این امر سازمان را قادر می کند تا به روندها، اتفاقات، چالشها و فرصت های بوجود امده از طریق چارچوبی از بینش و ماموریت ایجاد شده توسط فرآیند برنامه ریزی استراتژیک پاسخ دهد؛ فرآیندی نظری و کیفی است. برنامه ریزی استراتژیک، داده های نرم مانند تجارت، نیاز و ایده های موجود در گفتگوهای روزانه سازمان را ترکیب می کند و در صدد ارائه یک بینش و هدف سازمانی روشن است به سازمان اجازه تمرکز می دهد، زیرا فرآیندی پویا و مستمر از فعالیتهای خود تحلیلی است.

فرآیند یادگیری مستمر در جریان و گفتگوی سازمانی است که به فراتر از دسترسی به یک سری اهداف از پیش تعیین شده توسعه می یابد. برنامه ریزی استراتژیک درصدد است روشی که یک سازمان فکر و عمل می کند را تغییر داده و یک سازمان یادگیرنده بوجود آورد؛ وقتی موفقیت آمیز باشد، نواحی عملیاتی را تحت تاثیر قرار داده و به عنوان قسمتی از فلسفه و فرهنگ سازمان درمی آید.

برنامه ریزی استراتژیک روی آوری به واکنش سریع به بازار ها و رقابت از طریق مدیریت کلیدی تفکر استراتژیک می باشد. برنامه ریزی استراتژیک عبارت است از تهیه برنامه متناسب برای تطبیق قابلیت های درونی سازمان با شرایط ویژه محیطی و ارزیابی قابلیت های درونی یا تعیین قدمهای لازم جهت پیش بینی نقطه تعادل سازمان با محیط و تنظیم استراتژی جدید.

برنامه ریزی استراژیک شامل بستر یا چارچوبی برای عملی ساختن تفکر استراتژیک و هدایت عملیات برپایه حصول نتایج مشخص و برنامه ریزی شده که بر اساس آن اهداف، ماموریت، ارزشها، چشم انداز و استراتژیهای سازمان مشخص می شود. برنامه ریزی استراتژیک شامل بستر یا چاچوبی برای عملی ساختن تفکر استراتژیک و هدایت عملیات برای حصول نتایج مشخص و برنامه ریزی شده است.

برنامه ریزی استراتژیک روشی سیستماتیکی است که فراگرد مدیریت استراتژیک را پشتیبانی و تایید می کند برنامه ریزی استراتژیک متضمن همه اقداماتی است که منجر به تعریف اهداف و تعیین استراتژیهای مناسب جهت دستیابی به آن اهداف برای کل سازمان می شود.

برنامه ریزی استراتژیک مطالعه تصمیم گیری تعیین کننده اهداف و هماهنگ کننده فعالیتهای سازمان است. برنامه ریزی استراتژیک عبارت است از تعیین هدفهای سازمان و اتخاذ تصمیم در خصوص برنامه های جامع عملیاتی که منجر به دستیابی به اهداف بلند مدت و حیاتی سازمان در محیط رقابتی بوده که ضمن آن اهداف و خطوط کلی فعالیتها و ماموریتهای بلند مدت سازمان تعیین می شود.

برنامه ریزی استراتژیک

برنامه ریزی استراتژیک رسمی بایستی دارای چهار ویژگی مهم باشد.

۲)ویژگیهای برنامه ریزی استراتژیک

۱)تاثیر آینده در تصمیمات جاری
۲) فرآیند
۳)فلسفه، آرمان و منشور
۴)ساختار

البته در برنامه ریزی استراتژیک بحث محیط و پیچیدگی و تغییر و تحولات آن نیز حتما بایستی لحاظ شود.

فرآیند برنامه ریزی استراتژیک دارای ۴ مرحله است :

۱)تعیین رسالت
۲)ارزیابی محیطی
۳)هدف گذاری
۴) تعیین استراتژی

از طرفی افراد ، مسئولیتها و اختیار برای وظایف تصمیم گیری مختلف فرآیند استراتژی به وضوح قابل شناسایی هستند و به وسیله فاکتور های زیر تعیین می شوند:

۱)اندازه سازمان
۲)سبک مدیریت
۳) پیچیدگی
۴)فرایندهای تولید
۵) مسائل و مشکلات درون موسسه

انواع مدل های برنامه ریزی استراتژیک عبارت اند از

۱)تحلیل سوالات بحرانی
۲)ماتریسGE
۳) ماتریس BCG
۴)ماتریس هوفر
۵)مدال تحریمن و ندین فعان
۶)مدال تحیلیپس
۷) مدل استراتژی صنعتی
۸) مدال رایت
۹) مدال هیل
۱۰)مدال استوفر و تحریمن
۱۱)مدال وایتمن
۱۲ مدال گودلاشتاین
۱۳) مدال دانکن
۱۴) مدال پیگر و روجر
۱۵) مدال برای سونی
۱۶) مدال پورتر
۱۷) مدل BSC
۱۸)مدال دیوید (ماتریسی OSPM ماتریسی PACEکه ماتریسی CP/M و ماتریس SWOT )

مدلهای برنامه ریزی استراتژیک

در این بخشی  تعدادی از مدلها و ابزارهای مورد استفاده در فرآیند برنامه ریزی استراتژیک معرفی میشوند.

۱)تحلیل سوالات بحرانی

بر طبق این روش برای برنامه ریزی استراتژیک بایستی به ۴ سوالی مهم زیر پاسخ داد:

۱)مقاصد و اهداف سازمان چه هستند؟

۲)در حال حاضر سازمان به چه سمتی در حال حرکت هست؟

۳) هم اکنون سازمان در چه نوع محیطی قرار دارد؟

۴)برای تحقق هر چه بیشتر اهداف سازمانی در آینده، چه میتوان کرد؟

۲) مدل شرکت جنرال الکتریل (GE)

این مدل توسط شرکت جنرال الکتریک مطرح شد. در این مدل در محور افقی جذابیت صنعت که می تواند متغیر های زیادی را در بر گیرد ، درج می شود. ساختار مدل در شکل نشان داده شده است . بر اساس این متغیر ها وضعیت و موقعیت شرکت را تحلیل و در جدول مشخص می کنیم و متناسب با موفقیت استراتژی مناسب انتخاب می شود.

مدل ۷GE مرحله اجرایی را به شرح زیر بیان می کند :

تعریف عوامل کلیدی محیطی و درونی
ارزیابی عامل محیطی موجود
ارزیابی عوامل داخلی
تعیین موقعیت در جدول GE
ارزیابی عوامل محیطی و فرصت های آتی
تعیین توانمندهای داخلی

انتخاب یکی از استراتژی ها با توجه به فرصت های محیطی و توانمندی داخلی :

استراتژی توسعه: گسترش فعالیت و میزان سرمایه گذاری شرکت

استراتژی کاهش : کاهش فعالیت و میزان سر عایه گذازی شرکت

حفظ وضع موجود : عدم تغییر در میزان فعالیت ها و سر عایه گذاری شرکت

هدف اصلی این مدل یافتن زمینه فعالیت هایی است که از جذابیت بیشتری برخوردار باشد و شرکت نیز توانایی آن را داشته باشد.

برنامه ریزی استراتژیک

در حقیقت نتیجه مدل این خواهد بود که مشخص می شود اگر برای فعالیتی جذابیت وجود دارد و در عین حال توانمندی در شرکت موجود است باید استراتژی توسعه و گسترش را مد نظر قرار داد. اگر برای فعالیتی نه جذابیت وجود دارد و نه توانمندی آنها در شرکت وجود دارد باید استراتژی حذف یا ادغام را اتخاذ نمود. اگر برای فعالیتی جذابیت وفرصت محیطی فراهم است ولی توانمندی داخلی وجود ندارد باید استراتژی بهبود توانمندی را اتخاذ نمود. اگر برای فعالیتی جذابیت و فرصت محیطی فراهم نیست اما توانمندی در شرکت وجود دارد باید استراتژی ایجاد جذابیت و فرصت محیطی را دنبال نمود.

۳) گروه مشاور ان بوستون ( BCG)

ابتدایی ترین و ساده ترین شکل از تجزیه و تحلیل سبد تولیدات ، آرایه سهم رشد گروه مشاوران بوستن معروف به B.C.G است. برای تجزیه و تحلیل سازمان براساسی این روش، مدیران تمایل تجارت و کسب و کار خود را مورد بررسی قرار می دهند و آن را به بخشها یا تولیدات و یا بازارها و یا واحدهای تجاری مختلف تقسیم می کنند . سپس سهم بازار خود را برای هر محصول یا بخش خاصی از بازار یا واحدهای تجاری مختلف محاسبه می نمایند و آنگاه آن را با سهم بازار نزدیکترین رقیب خود در یک طبقه قرار می دهند. آنچه به دست می آید در واقع سهم نسبی بازار آن محصول، با بخشی و یا واحد تجاری است که در طول محور افقی شکل نسبی بازار آن محصول، یا بخشی و یا واحد تجاری است که در طول محور افقی شکل نشان داده شده است. اگر سهم نسبی بزرگتر از عدد یک باشد، نشان دهنده آن است که سازمان بر بازار مورد نظر احاطه دارد . اگر سهم کمتر از عدد یک باشد ، بدین معناست که سازمان از نظر توان رقابتی در بازار، بسیار ضعیف است . سهم نسبی بازار یک معیار اندازه گیری برای محاسبه توان رقابتی موسسه در ارتباط با آن تولید، بخش یا واحد تجاری است ، زیرا سهم نسبی بالا گویای آن است که موسسه در مقایسه با رقیب اصلی (نزدیک) خود در قسمت پایین منحنی تجربه قرار دارد. مدیران باید نرخ رشد در تقاضای محصول و یا بخش یا بازار را که در محور عمودی شکل نشان داده شده است محاسبه کنند نرخ رشد ، معیار مناسبی برای اندازه گیری میزان جذابیت بازار است ، یعنی مرحله ای از رشد که موسسه به آن دست یافته است . نرخهای رشد سریع بیان کننده کار آفرینی و یا به سخنی دیگر، مراحل رشد و تکامل است. بنابراین برای هر محصول ، بازار یا تجارت، سهم بازار و رشد بازار از راه نقطه بر روی آرایه یاد شده ، مشخص می شود که در شکل زیر نشان داده شده است .

برنامه ریزی استراتژیک

هر خانه مربعی از این شکل عنوان خاصی دارد :

* علامت سوال

محصولات ، بخشهای بازار یا واحدهای تجاری است که به سرعت در حال رشد است و شرکت در زمینه آنها سهم نسبی پایینی دارد . چرخه حیات محصول و تجزیه و تحلیلی منحنی تجربه به ما می گوید که علامت سوالی نیاز به سرمایه گذاری سنگینی دارد و احتمال اینکه تا مدتی سودی به دست نیاید . وجود دارد. همچنین ممکن است با رقیبان قوی روبه رو شود. این خانه . علامت سوال نامیده شده است بدین سبب که موسسه باید برای تصمیم گیری درباره اینکه آیا چنین سرمایه گذاری را انجام دهد یا نه. باید ترغیب شود.

* ستاره

محصولات ، بازارها و یا تجارتهایی است که به سرعت در حال رشد است و موسسه سهم نسبی بالایی در آن دارد. چرخه حیات محصول و تجزیه و تحلیل منحنی تجربه به ما می گوید که این محصولات به سرمایه گذاری سنگینی نیاز دارد ( جریان نقدینگی منفی ) . اما می تواند سود زیادی به دست آورد. این استراتژی بیان کننده آن است که تلاشها و سرمایه گذاری باید روی ستاره ها متمرکز شود.

* گاو شیرده – محصولاتی است که بازار آنها در مرحله نبوغ است و رشد آرامی دارد. به گونه ای در این بازار، موسسه سهم نسبی بالایی دارد. در اینجا توصیه آن است که سرمایه گذاری جدید در مورد این محصولات قطع و به جای نقدینگی برداشت شود. جریان نقدینگی برای گاوها بسیار قوی و مثبت و میزان سود نسبتا پایین است .

 * سگ

محصولاتی است که رشد بازار آنها آرام است و در آن موسسه سهم نسبی پایینی دارد. هم جریان نقدینگی و هم سود می تواند منفی باشد . محصول در موقعیت ضعیفی قرار دارد و بنابراین باید حذف شود . هنگامی که مدیران تمام محصولات . بازارها یا تجارتها و راهکارهای استراتژیکی را که در نظر دارند . در چنین جدولی قرار دهند و مرتب کنند . آنگاه می توانند ببینند که عملی بودن و امکانپذیر بودن هر یک از راهکارهای استراتژیکی از نظر مالی ، به چه میزان است . راهکارهای عملی ( راهکارهایی که شرط امکانپذیری را دارند ) . راهکارهایی خواهد بود که تا حد مناسبی بین خانه های مربعی شکل مختلف توازن ایجاد کند .

اگر موسسه ای دارای گاوهای شیرده کافی باشد، خواهد توانست از پول شیر این گونه محصولات یا کسب و کارها، برای حمایت از ستاره ها و شاید تلاش برای توسعه و گسترش در بعضی از علامت سئوالها بهره گیرد . می تواند سگها را بفروشد و پول حاصل را برای همان مقاصد به کار گیرد. یک سبد یا مجموعه نامتوازن، برای مثال دارای ستاره های خیلی زیاد و گاو شیرده کم و ناکافی است و بدین معنا خواهد بود که یا موسسه باید استقراض سنگینی نماید و یا مازاد نقدینگی زیادی به وجود آورد؛ بدون آنکه بداند در چه مواردی باید آن را سرمایه گذاری کند.

 

با گوشی اسکن کنید
1 vote, average: 5٫00 out of 51 vote, average: 5٫00 out of 51 vote, average: 5٫00 out of 51 vote, average: 5٫00 out of 51 vote, average: 5٫00 out of 5

میانگین امتیاز 5٫00 از 5 با 1 رای
Loading...

نویسندگان:
ترتیب پیشنهادی بهینگی برای :

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که دیدگاه میگذارد

به من اطلاع بده
avatar
wpDiscuz