بررسی کتاب علی حقیقتی بر گونه اساطیر - بهینگی

بررسی کتاب علی حقیقتی بر گونه اساطیر

اشتراک گذاری :
بررسی کتاب علی حقیقتی بر گونه اساطیر

کتاب « علی حقیقتی بر گونه اساطیر» یکی از زیباترین آثاری است که از دکتر علی شریعتی خوانده ام.

دکتر در این کتاب ابتدا در مورد خودشناسی، تعریف انسان، تعریف مذهب و عرفان و هنر و به اهمیت اساطیر و شخصیت اساطیر گونه علی ( ع) می پردازد.

به روشنی بر ما آشکار می سازد که حضرت شخصیتی فراتر از حاکم جهان اسلام بوده و گونه ای از اساطیر است که حیاط واقعی داشته و به حقیقت زندگی کرده است بدون هیچ خیال پردازی و غلو سراینده ای.

این کتاب از چند بخش تشکیل شده است که به اختصار در مورد آن توضیح میدهیم.

انسان در تمدن امروز

دکتر علی شریعتی انسان امروز را انسانی پر شوکت و جلال میداند ولی شوکت و جلالی که از ساختن پیرامون خود بدست آمده است، شوکت و جلالی که در پس آن هیچکس نمی داند این همه تلاش برای این همه شکوه برای چه است.

او انسان را سرگرم ego world (دست یابی به نیازهای مادی) می داند و این انسان را غافل از معنای زندگی و سیر در ego self (دست یابی به روح نیاز ها) می داند. او انسان امروزی را دچار خود غریبگی می داند و مهم ترین سوالهای انسان امروزی را: انسان چی؟ زندگی چیست؟ و… می داند.

دکتر همواره سعی دارد که انسان امروزی را به خودکاوی دعوت کند و او را از تهوعی که ژان پل سارتر در کتاب«تهوع» خود بیان می کند نجات دهد. دکتر با این مقدمات سعی در پختن ذهن مخاطب و نشاندن چهره ی اصلی علی (ع) دارد، شخصیتی که به اعتقاد دکتر خیلی بد به مردم معرفی شده است.

شخصیت علی (ع) فراتر از شوکت و جلال دنیای بیرونی که جلوه امیر المومنینی و بزرگی در اعراب است بوده و شخصیتی خود شناخته است و همین خودشناسی بود که او را همواره در حال تحرک در تمام زندگی برای ساختن جهانی بهتر نگه می داشت.

زیبایی

دکتر انسان را در این دنیا غریب می داند و با زیر سوال بردن تعریف کلیشه ای زیبایی بیان می کند که هیچ زیبایی در این دنیا وجود ندارد. وی فیزیک هیچ پدیده ای در جهان اطراف ما را زیبا نمی داند و نگاه انسان را عامل خلق زیبایی می داند.

این نگاه انسان نسبت به گل است که او را زیبا می کند، چرا که با نگریستن به گل بهشتی را تجسم می کند که از آن هبوط کرده و با دیدن بهشت ( منظور آن جا و آن چیزیست که از آن به این غربت آمده ایم) در پدیده گل، به گل زیبایی می بخشد.

قشنگ یعنی تعبیر عاشقانه اشکال

بررسی کتاب علی حقیقتی بر گونه اساطیر

مثال ملموس تر در مورد مفهوم زیبایی در نگاه را میتوان در تعریف کلمه « قشنگ» در شعر مسافر از سهراب سپهری دید که:

نگاه مرد مسافر به روی زمین افتاد

چه سیب های قشنگی! حیات نشئه تنهایی است

و میزبان پرسید:

قشنگ یعنی چه؟

قشنگ یعنی تعبیر عاشقانه اشکال

سهراب به زیبایی با جمله «قشنگ یعنی تعبیر عاشقانه اشکال» نگاه انسان را، تمام آن چیز که سبب خلق زیبایی می باشد، تعریف می کند.

روباه و شازده کوچولو

بررسی کتاب علی حقیقتی بر گونه اساطیر

در مثالی دیگر در داستان شازده کوچولو، میتوان به آن قسمت از کتاب اشاره کرد که روباه با عاشقی کردن با شازده کوچولو، معنا و زیبایی به جهان اطراف خود می بخشد. روباه تا قبل از آشنایی با شازده کوچولو (که با او بودن تعریف بهشت برای اوست)، گندمزار زرد هیچ زیبایی برایش نداشت ولی بعد از عاشقانه هایش با شازده کوچولو، دیگر گندمزار بی رنگ نبود زیرا او را یاد موهای طلایی شازده کوچولو می انداخت و از آن جهت به فیزیک گندمزار زیبایی می بخشید.

مذهب، عرفان، هنر

دکتر پس از بیان تعریف زیبایی به زیباترین وجه، مذهب و عرفان را دری به سوی رهایی از این غربت در رفتن به جهان حقیقت و هنر را پنجره ای به سوی جهان حقیقت معرفی می کند.

دکتر مذهب را آن طریقه زیستن در جهان معرفی می کند که در نهایت منجر به بازگشت به حقیقت زیبا می شود و عرفان را رهایی از زندان دنیا و بریدن از تمامی تعلقات و وصل شدن به خدا می داند.

ولی همچنین هنر را زیبا نشان دادن جهان اطراف می داند. هنر را آن نگاه رمز آلود بیننده به گل و یا آن آوای زیبای ساخته شده توسط نوازنده موسیقی از دیدن گل و یا خلق تصویر شگفت انگیز از شمایل گل می داند.

در واقع در سفر زندگی، مذهب به انسان نشان می دهد که چگونه و چقدر میتوان از امکانات هستی بهره مند شد تا بتوان آن را سلامت گذراند و از جهان واقعیت به حقیقت رسید. اندازه ای که نه آنقدر کم باشد که انسان را از شکوفایی باز دارد و نه آنقدر زیاد که آدمی را در بند جهان واقعیت، از حقیقت دور کند.

عرفان انسان را به طور کل از هر چه تعلق دنیویست دور می کند و او را به حقیقت وصل می کند و به قول حافظ شخصیتی سرو گونه از آدمی می سازد.

زیر بارند درختان که تعلق دارند    ای خوشا سرو که از بار غم آزاد آمد

و در نهایت هنر به صورت ناامید کننده و غریب و بی معنای اطراف انسان، امید و آشنایی و معنا می بخشد.

از این رو عرفان، مذهب و هنر با هم خویشاوندند که هدف هر سه جهان حقیقت می باشد.

دکتر پس از بیان تعاریف بالا علت نیاز انسان به اساطیر را تشریح می کند.

نیاز انسان به اسطوره

بررسی کتاب علی حقیقتی بر گونه اساطیر

دکتر علی شریعتی به خوبی این بخش از کتاب را شروع می کند:

“انسان همواره برای جبران کمبودی که در این عالم احساس میکرده، دست به ساختن، به خلق و دست به آفرینش می زده است، حتی ذهنی یکی از راه هایی که از تجلیات اساسی تلاش انسان برای رفتن از اینجا و یا تخفیف آن (احساس کمبود در دنیا) می باشد. کمال مطلوب ساختن است”.

کمال مطلوب ساختن در واقع همان مدینه فاضله ای است که هر قوم برای خود با بیان اساطیر ساخته است. آن دسته از انسان ها با ویژگی های بی نظیر که هدف از خلق آنها پاسخ به کمبود های انسان بدان حقیقت بوده.

چیزی که دکتر علی شریعتی در ادامه سعی در بیان آن دارد این است که آن مدینه فاضله در آن اساطیری که انسانها با سفرهای ذهنی خود پیدا کرده اند و دست در ساختن آن حقیقت غیرواقعی داشتند، در واقع در واقعیت حقیقی “حضرت علی (ع)” وجود داشته است. آن اسطوره غیر خیالی که واقعا با همان صفات اسطوره وار بر روی زمین زیسته و عالم را از برکت خود مملو از روشنی کرده است.

آخر کتاب

بخش آخر کتاب به بیان صفات و کارهای ارزشمند امام علی(ع) پرداخته شده است که ترجیحا با استناد به علی دوستی مسلمانان و اطلاعات زیاد شما بزرگواران در این باره، به این مورد نمی پردازیم.

با گوشی اسکن کنید
1 vote, average: 5٫00 out of 51 vote, average: 5٫00 out of 51 vote, average: 5٫00 out of 51 vote, average: 5٫00 out of 51 vote, average: 5٫00 out of 5

میانگین امتیاز 5٫00 از 5 با 1 رای
Loading...

نویسندگان:
ترتیب پیشنهادی بهینگی برای :

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که دیدگاه میگذارد

به من اطلاع بده
avatar
wpDiscuz