نگاهی به استرس و فرسودگی شغلی کارکنان اورژانس بیمارستان (مطالعه موردی) - بهینگی

نگاهی به استرس و فرسودگی شغلی کارکنان اورژانس بیمارستان (مطالعه موردی)

اشتراک گذاری :
نگاهی به استرس و فرسودگی شغلی کارکنان اورژانس بیمارستان (مطالعه موردی)

فرسودگی شغلی

فرسودگی شغلی را می توان به عنوان یک واکنش در برابر فشارهای مزمن و پاسخ به فشارهای کاری یا سازمانی معرفی نمود. در جوامع امروزی، فرسودگی شغلی شیوع زیادی پیدا کرده و تمامی شئون زندگی مردم را در بر گرفته است. از یک طرف موجب افزایش طلاق، ترک شغل و بیماری های جسمانی و روان تنی شده و از طرف دیگر، موجبات کاهش نیروی مولد کاری و ضربه به اقتصاد و تولید کشور را فراهم آورده است. این پدیده، جامعه را در همه ابعاد با خطر مواجهه می کند.

فرسودگی شغلی در مراکز خدمات اجتماعی

مشاهده شده است که کارکنان مراکز خدمات اجتماعی که زمان و نیروی قابل ملاحظه ای را صرف کمک به سایرین می کنند، به سهولت دچار فرسودگی شغلی می شوند به این ترتیب، فرسودگی شغلی نه تنها سلامت میلیونها نفر از کارکنان بخش های خدمات اجتماعی را به مخاطره می اندازد بلکه مددجویان را نیز دچار اضطراب و تنش می نماید.

ادراک فرسودگی شغلی در میان پرستاران و تکنسین های پزشکی

وقتی پرستاران به عنوان بخشی از کارکنان خدمات اجتماعی دچار فرسودگی شغلی می شوند، مراقبت ضعیف تری ارائه می دهند که در نهایت موجب زیان سازمان خواهد شد. پس سازمان ها نیز بهای فرسودگی شغلی را می پردازند. ۷٫۴ درصد پرستاران در هر هفته به علت فرسودگی یا ناتوانی ناشی از استرس غیبت می کنند که ۸۰ درصد بیشتر از سایر گروه های شغلی است.

در این میان تکنسین های فوریت های پزشکی با محیط های استرس زایی همچون محل های پر از مجروح، بیماران بدحال و غیره روبرو هستند که کارکردن در آن بسیار دشوار است. همچنین مواجهه با بیماران با سابقه روانی و یا مصرف کننده دارو یا الکل که دارای رفتارهای خشن و عصبانی هستند تکنسین ها را به چالش کشیده و می بایست با احتیاط به آنها نزدیک شد چرا که ممکن است توسط این افراد مورد تهاجم قرار بگیرند. بنابراین محرک های تنش زای فیزیکی، روحی و ذهنی باعث می شوند تکنسین های اورژانس در معرض خطرهای زیاد نظیر تصادفات، خطاها و آسیب های دیگر به اشخاص که قابل اجتنابند، قرار گیرند.

به طوری که محل خدمت برای کارکنان فوریت های پزشکی که باید در محل وقوع حادثه حضور پیدا کنند، باعث به وجود آمدن هیجان های محیطی با استرس منفی می شود و اگر محل خدمت در یک منطقه دور دست باشد، نوعی عامل بی قراری همراه با هیجان های روانی و جسمی برای کارکنان ایجاد خواهد نمود.

نگاهی به استرس و فرسودگی شغلی کارکنان اورژانس بیمارستان (مطالعه موردی)

استرس شغلی کارکنان اورژانس

مطالعات نشان داده اند که تجربه استرس شغلی کارکنان اورژانس قابل توجه است زیرا این کارکنان اولین افرادی هستند که در انواع شرایط اضطراری از تصادفات سنگین گرفته تا صدمات جزئی و بیماری حضور می یابند. از آنجائی که کارکنان اورژانس در بحران ها و حوادث ارائه خدمت می کنند با اختلال استرس پس از ضربه (PTSD) و خستگی و فرسودگی مواجه اند.

اگر فرسودگی شغلی تشخیص داده نشود و راه حلی برای کاهش و یا پیشگیری از آن طراحی و اجرا نشود می تواند منجر به از دست دادن کیفیت و کارایی فرد، کاهش سلامت فیزیکی و روانی شود که این اتفاق هزینه های زیادی نظیر دوره های غیبت از کار، جابجایی، از دست دادن بهره وری یا مخارج مراقبت سلامت برای سازمان به بار می آورد.

بیشتر بخوانید:  تاثیر منابع استرس زای سازمانی بر استرس شغلی کارکنان چیست؟ بررسی موردی کارکنان شرکت گاز

عوامل استرس زای شغلی در اورژانسنگاهی به استرس و فرسودگی شغلی کارکنان اورژانس بیمارستان (مطالعه موردی)

  • مشکلات در اخذ پاس ساعتی در کشیک های دو نفره
  • وجود همراهان بیمار در حین انجام پروسیجر های درمانی
  • انتقال استرس همراهان به کارکنان
  • وجود کشیک های ۲۴ ساعته در شیفت کاری
  • مواجهه با بیماران با احتمال داشتن بیماری های مسری و فاقد تست های آزمایشگاهی
  • و…

لذا با توجه به عامل های استرس زایی که در ماهیت شغلی اورژانس وجود دارد و تفاوت استرس موجود در این قشر نسبت به سایر کارکنان حرفه سلامت، ضروری است تا به مولفه های استرس شغلی و فرسودگی شغلی این حرفه بپردازیم. برای این امر از پژوهش زهرا مشتاق و همکارانش که در سال ۹۴ آنرا بر روی کارکنان اورژانس پیش بیمارستانی انجام داده اند، استفاده شده است.

این مقاله را می توانید از اینجا دانلود کنید.

فرضیه پژوهش

فرضیه ای که در پژوهش مشتاق و همکاران (۱۳۹۴) بررسی شده، عبارت است از:

سنجش میزان ارتباط بین استرس شغلی و فرسودگی شغلی در کارکنان اورژانس بیمارستان

جامعه آماری پژوهش

جامعه آماری پژوهش حاضر شامل تکنسین های فوریت های پزشکی اورژانس شاغل در ۴۴ پایگاه شهری و جاده ای اورژانس بودند که تعداد ۲۰۶ نفر از آنان به عنوان نمونه هایی جهت تجزیه و تحلیل انتخاب شدند.

ابزار پژوهش

برای گردآوری اطلاعات در این پژوهش از سه نوع پرسشنامه استفاده شده است.

۱-پرسشنامه اطلاعات دموگرافیک

این اطلاعات برای شناخت بیشتر پاسخ دهنده و مخاطب پرسشنامه است و  سوالاتی مانند سن، جنسیت، محل زندگی، محل تحصیل، وضعیت تاهل و … را شامل می شود.

۲-  پرسشنامه استرس شغلی پرستاری

این پرسشنامه خود ساخته بود که توسط دانش از طریق مطالعات کتب و پرسشنامه مقالات تهیه گردید و مشتمل بر ۴۶ سوال بود که در ۴ بعد، فیزیکی، شغلی، گروهی و سازمانی دسته بندی شده بود. برای نمره گذاری آن از مقیاس چهار درجه ای لیکرت، حداقل نمره صفر برای پاسخ به گزینه هرگز و حداکثر نمره ۳ برای پاسخ به گزینه زیاد، استفاده گردید.

۳- پرسشنامه فرسودگی شغلی

پرسشنامه سومی که در این مطالعه مورد استفاده قرار گرفت، پرسشنامه فرسودگی شغلی ماسلاچ بود که مشتمل بر ۲۲ سوال که در ۳ بعد، خستگی هیجانی، مسخ شخصیت و کفایت شخصی تقسیم بندی شده به طوری که ۹ سوال مربوط به خستگی هیجانی، ۵ سوال مربوط به سنجش مسخ شخصیت و ۸ سوال در زمینه احساس کفایت شخصی بود. این پرسشنامه به صورت مقیاس درجه بندی ۷گزینه ای که فراوانی این احساسات با نمرات صفر (هرگز)،۱(چند بار در سال)، ۲(یک بار در ماه )، ۳(چند بار در ماه)، ۴(یک بار در هفته)، ۵(چند بار در هفته) و  ۶(هر روز) سنجیده شد.

نگاهی به استرس و فرسودگی شغلی کارکنان اورژانس بیمارستان (مطالعه موردی)

بیشتر بخوانید:  بررسی عوامل موثر بر فرسودگی شغلی : کیفیت زندگی کاری، تعهد سازمانی ومدیریت دانش

نتیجه گیری

یافته های پژوهش حاضر، به موارد زیر منتج شد. به شما پیشنهاد می کنیم هر یک از آنها را با دقت بخوانید.

میزان استرس شغلی کارکنان اورژانس بیمارستان

یافته های پژوهش حاضر بیانگر وجود استرس شغلی به درجات مختلف در میان کارکنان فوریت های پزشکی بود. یافته ها نشان داد اکثریت واحد های مورد پژوهش (۵۱٫۶ درصد) استرس شغلی را در حد متوسط تجربه کردند. به این معنی که شرایط محیط کار اکثر کارکنان فوریت های پزشکی توام با استرس های متوسطی است که می تواند بر جسم، روان، عملکرد فرد و بهره وری سازمان تاثیر منفی بگذارد.

در واقع بیشترین عامل موثر در استرس شغلی پرسنل، عوامل مدیریتی یا سازمانی است؛ مدیران می توانند با تغییر نگرش به نوع فعالیت پر استرس پرسنل اورژانس و از طریق حمایت و ارتباطات مطلوب و دلگرم کننده شان، نقش بسزایی در کاهش استرس وارده داشته باشند.

میزان فرسودگی شغلی کارکنان اورژانس بیمارستان

در سطح کلی و ابعاد فرسودگی شغلی، اکثریت واحدهای مورد پژوهش در سطح متوسط قرارداشته اند. می توان گفت ۷۶٫۷ درصد افراد در سطح کلی، فرسودگی شغلی متوسط به بالایی داشته اند. یافته ها نشان داد بین سطح کلی استرس شغلی با فرسودگی شغلی ارتباط معنی دار وجود دارد.

این یافته نشان می دهد که همگی ابعاد استرس شغلی بیش از همه بر خستگی هیجانی کارکنان اورژانس اثر گذاشته است. صاحب نظران معتقدند سطوح متوسط تا شدید احساس خستگی هیجانی می تواند به علت تضاد نقش و ابهام نقش، تقبل وظایف بیش از حد، تضادهای درون فردی و بین فردی، فقدان خودمختاری و پاداش باشد.

نگاهی به استرس و فرسودگی شغلی کارکنان اورژانس بیمارستان (مطالعه موردی)وجود ارتباط بین استرس شغلی و ابعاد فرسودگی شغلی کارکنان اورژانس

همچنین یافته ها نشان داد بین بعد گروهی استرس شغلی و مسخ شخصیت همبستگی معنی داری مشاهده شد. به عبارت دیگر عوامل تنش زای گروهی بعنوان یکی از ابعاد استرس شغلی باعث ایجاد مسخ شخصیت در کارکنان می شوند. با تداوم خستگی هیجانی، توان روحی افراد کاهش می یابد تا جایی که دچار نوعی سردی، توام با بی تفاوتی مفرط نسبت به مددجو و حرفه خود می گردند و به این جهت مسخ شخصیت را می توان روشی انطباقی با خستگی هیجانی دانست.

همچنین بین بعد شغلی استرس با احساس عدم کفایت شخصی همبستگی معنی داری به چشم خورد. بطوریکه با افزایش یکی، دیگری نیز افزایش می یابد. این یافته نشان می دهد استرس طولانی مربوط به شغل به مرور افراد را افسرده، خسته، بی توجه به همکاران و بیماران کرده، تمایل به مراقبت، علاقه به شغل و شایستگی های حرفه ای فرد را کاهش می دهد.

ارتباط بین استرس شغلی با سن و نوع استخدام کارکنان اورژانس

یافته ها نشان داد در ارتباط بین ابعاد استرس شغلی با گروه های سنی، بین بعد گروهی استرس شغلی و گروه های سنی تفاوت معنی دار وجود داشت. استرس شغلی در گروه های سنی مختلف، متفاوت بوده به طوری که سنین ۳۹-۳۵سال به نسبت سایر سنین بیشتر دچار استرس شغلی شده بودند.

همچنین بر اساس یافته ها، صرفا بین بعد شغلی استرس با نوع استخدام تفاوت معنی دار آماری وجود داشت و این اختلاف بین نیروهای رسمی با قراردادی وجود دارد و از برآورد نمرات استنباط می شود که عوامل شغلی، استرس بیشتری را بر نیروهای رسمی نسبت به نیروهای قراردادی وارد می آورد. همکاران، کارکنان پیمانی بیشترین سطح استرس شغلی و پس از آن کارکنان رسمی قرار داشتند و کمترین نمره استرس شغلی مربوط به کارکنان قراردادی بوده است.

بیشتر بخوانید:  تاثیر مدیریت زمان بر فرسودگی شغلی کارکنان چیست؟ بررسی موردی کارکنان دانشگاه

ارتباط بین فرسودگی شغلی و مشخصات دموگرافیک کارکنان اورژانسنگاهی به استرس و فرسودگی شغلی کارکنان اورژانس بیمارستان (مطالعه موردی)

در ارتباط بین ابعاد فرسودگی شغلی با مشخصات دموگرافیک، بین بعد عدم کفایت شخصی و میزان تحصیلات رابطه معنی دار مشاهده شد. این اختلاف بین گروه لیسانس و فوق دیپلم با مقطع دیپلم می باشد. این بدان معنی است با توجه به میانگین نمرات کسب شده کارکنان فوریت پزشکی دارای مقاطع دیپلم، احساس عدم کفایت کمتری نسبت به دو گروه دیگر داشتند.

در مطالعه حاضر شاید علت عدم کفایت شخصی در مقاطع لیسانس و فوق دیپلم نسبت به مقطع دیپلم این باشد که با توجه به فرهنگ و دیدگاه های مردم جامعه که نقش اورژانس مرکز فوریت را صرفا در انتقال بیمار به بیمارستان می دانند و از کارکنان فوریت به عنوان راننده آمبولانس و بیماربر یاد می کنند و سوء استفاده های احتمالی جهت درمان بیماران غیر اورژانسی در منازل، یک نوع نگرش منفی به حرفه و عدم تمایل و علاقه و رضایت نسبت به شغل و کاهش اعتماد به نفس در افراد با تحصیلات بالاتر بوجود می آید که باعث عدم کفایت شخصی بیشتر نسبت به مدارک پایین تر می گردد، چرا که آنان با توجه به تحصیلات بالاتر، پتانسیل بیشتری در امر مراقبت و درمان از بیماران احساس می کنند.

استرس شغلی بطور مستقیم بر خستگی هیجانی، مسخ شخصیت و عدم کفایت شخصی کارکنان اورژانس پیش بیمارستانی قابلیت تاثیر گذاری دارد و به طور کلی فرسودگی شغلی را باعث می گردد.

راهکارهای رویارویی با عوامل استرس زای سازمانی

ازجمله راهکارهایی که برای رویارویی با عوامل استرس زای سازمانی پیشنهاد می شود، بصورت زیر است.

به اجرا گذاشتن قانون ارتقاء بهره وری و کلاس های مقابله با استرس و حمایت شغلی کارکنان و مشارکت کارکنان در تصمیم گیری ها باعث ایجاد ارتباط دوسویه خوبی بین سرپرست و کارمند می شود. به طور کلی ساختارهایی که قدرت تصمیم گیری بیشتری به کارکنان خود می دهند، استرس کمتری ایجاد کرده و به دنبال آن کاهش فرسودگی شغلی در کارکنان اورژانس را باعث می شود.

با گوشی اسکن کنید
"یک ستاره""دو ستاره""سه ستاره""چهار ستاره""پنج ستاره!"

اولین امتیاز را شما بدهید
Loading...

نویسندگان:
ترتیب پیشنهادی بهینگی برای :

دیدگاه بگذارید

اولین نفری باشید که دیدگاه میگذارد

به من اطلاع بده
avatar
wpDiscuz